Fatboy Slim

Column: Start from scratch dj denk digital first

Elke twee weken schrijf ik voor This Is Our House een gastcolumn. Aan de hand van data of onderwerpen die de dance-industrie raken geef ik mijn kijk op de situatie. Dit keer zelfhulpboeken. Voordat een artiest of dj aan de verschillende zelfhulpboeken begint is het navolgende inzicht belangrijk.

Een tijdje geleden kwam Start from scratch: Wordt succesvol dj/producer in 11 stappen uit. Het door Raymond van Vliet en Victor Mastboom geschreven boek dient als gids voor de beginnende dj of producer. Een mooi en inspirerend boek, waar toch een stap lijkt te missen. Een hoofdstuk dat uitlegt dat de dance-industrie te maken heeft met een nieuw businessmodel. Dj’s en producers moeten zich namelijk vooral richten op de relatie met hun fans, aangezien dat de belangrijkste factor vormt voor hun voortbestaan en succes als artiest.

Zonder muziek geen dj of producer

Toegegeven: ‘Start from Scratch’ geeft antwoord op een aantal vragen die elke (beginnende) dj of producer zich stelt. Welke apparatuur heb je nodig? Hoe maak je een track? Hoe bouw je een dj-set op? Wat doet een platenmaatschappij? Wat doet een muziekuitgever? Dat zijn vragen die altijd relevant zullen zijn. Immers: zonder muziek is er ook geen dj of producer (en andersom, trouwens).

Na het lezen van het nieuwe zelfhulpboek voor dj’s, wordt duidelijk dat er na het opzetten van zijn organisatie nog veel werk te doen valt. De auteurs, maar ook veel dj’s als ook hun managers beseffen in onvoldoende mate dat hun businessmodel in feite volledig digitaal is. Eerst worden overeenkomsten met boekingskantoren, platenmaatschappijen en muziekuitgevers gesloten, leerde ook het Volkskrant-artikel waar ik eerder over schreef.

De auteurs veronderstellen dat een dj of producer afhankelijk is van bijvoorbeeld een label, terwijl ze dat in feite juist zijn van hun fans. In de digitale cultuur is de relatie met de fan (als we het hebben over dj’s) de belangrijkste (economische) waarde. Het personaliseren van de relatie met de fan is voor dj’s de heilige graal. Hieronder hoe dat in elkaar steekt.

Nieuw businessmodel

Veel dj’s hanteren een waardepropositie die in essentie neerkomt op: ‘We leveren muziek, merchandise en treden op en geven daar een beetje ondersteuning bij, in ruil voor een beetje betere marge.’ Erg veel interesse in hun fans en klanten hebben ze vaak niet. Dit ging goed, tot het internet en social media zich gingen manifesteren en de markt zijn verzadigingspunt heeft bereikt.

De verandering van het tijdperk waarin we leven wordt gedreven door technologie. Toch zijn het nog altijd mensen die het werkelijke verschil maken. Digitalisering vraagt om veranderingen in een organisatie rondom een dj, om andere processen en systemen. Maar bovenal om een persoonlijke transformatie van de dj zelf en de personen rondom een dj en zijn organisatie. Het vraagt van hen een digitale mindset.

Andere type fans en klanten zijn ontstaan, die always connected, en goed geïnformeerd willen zijn. Ze zijn beter in staat zelf onderscheid en bewuste keuzes te maken. Fans en klanten zijn nu assertiever, nemen minder snel iets voor waar aan en eisen connectie en transparantie. Voor hen staat de relatie met de artiest of het festival voorop. Daarmee is het ‘content = relatie = informatie’-principe de basis geworden van de waardepropositie van het businessmodel van de muziek- en entertainmentindustrie. De samenwerking met boekingskantoren, platenmaatschappijen en muziekuitgevers moet naadloos aansluiten bij dit principe.

Het eindspel van de muziekindustrie.014

Raket bouwen

Met het voldoen aan de juiste waardepropositie ben je er als dj nog niet. Op een fiets kom je immers niet naar de maan, daarvoor moet je een raket bouwen. Hoe ziet die raket er dan uit?

Partners in de keten, social media, samenwerkingsverbanden met ticketproviders, e-commerce partijen en shared service centra. Het realiseren van de juiste context speelt hierbij de belangrijkste rol. Zonder context in data doet een organisatie rondom een dj of hijzelf maar wat.

Een infrastructuur, zoals bijvoorbeeld het Business Acceleration Framework waarbij eenduidige definities worden gehanteerd en waarin de complete reis van fans zichtbaar is, begint voor steeds meer organisaties de standaard te worden. Dit is de intelligentie die nodig is. De raket binnen de digitale wereld die je naar de digitale maan lanceert.

Andere skills

Een nieuw tijdperk van communicatie en marketing is aangebroken. De scheidslijnen tussen analyses, coderen en marketing zijn verdwenen. Grote marketingcampagnes hebben plaatsgemaakt voor kleine experimenten en het continu testen van lopende campagnes. Zoals Dj Jean ooit eens zei in een legendarische YouTube video: respect the skills. Nou Jean om eerlijk te zijn dj’s en hun teams hebben veel meer andere technische en analytische skills, naast hun draaivaardigheden, nodig om hun carrière te laten groeien.

Door gebruik van de juiste context uit de data die voorhanden is neemt de kans tot bereik, interactie, relevantie en transactie significant toe. Contextuele inzichten, dat is het waar het uiteindelijk allemaal over gaat. Alleen zo kan je de intelligentie van een dj en zijn organisatie vergroten en tot betere relaties en samenwerkingen komen met fans en klanten.

Het eindspel van de muziekindustrie.019

Hervorming

Heeft een organisatie rondom een dj nog niet geïnvesteerd in data-vergaring en het aanbrengen van context? Dan is de kans groot dat je data nooit optimaal kan inzetten. Overigens kan geen enkele vorm van communicatie met fans plaatsvinden zonder dat je gebruik maakt van data. Bijna een kansloze exercitie. In 2017 kan geen enkele organisatie meer zonder context. Zonder de juiste context in data maakt automatische communicatie geen schijn van kans.

In het digitale spel moeten organisaties in de dance-industrie de volgende koers inzetten. De inzet van bots, blockchain-technologie, voice assistant-applicaties en augmented/virtual reality zijn het logische vervolg in de steeds verdergaande digitalisering. De huidige zelfhulpboeken over de dance-industrie voorzien hier niet in. Verdere hervorming van de dance-industrie en opleidingen binnen de dance-industrie is noodzakelijk en een onvermijdelijk gevolg.

Conclusie

Nu het eindspel in de dance-industrie is ingezet, schieten hulpboeken te kort als ze niet uitleggen dat de wereld waarin dj’s en producers zich begeven blijvend is veranderd. Ze missen de digitale mindset. Het digital first denken. De muziekindustrie was voorheen precies zoals die beschreven is in Start from Scratch.

Dj’s, producers, maar ook festivalorganisaties, kunnen de boot niet missen, of ze worden ingehaald door concurrenten die wel een digitaliseringslag hebben geslagen. Neem een voorbeeld aan Hardwell die continue bezig is zijn carrière te hacken. Hij denkt digital first. Wat mij betreft is het devies. Start from scratch: dj denk digital first!

* redactie voor dit artikel door Aaron Mirck en foto door Xolali.com. Dit is een bewerkte versie van de column die eerder verscheen op This Is Our House.

Lees ook

→ Het eindspel van de dance industrie

Kijk ook

Check ook

EDM en de Digitale Wereld - Formats.001→ Ga naar: http://www.edmendedigitalewereld.nl

 

Don Diablo

Achtergrond: Drie manieren hoe PR-, influencer- en social media bureaus zich kunnen onderscheiden

Ik werk op regelmatige basis samen met PR-, influencer- en social media bureaus of afdelingen die hiervoor intern voor verantwoordelijk zijn bij organisaties. Er zijn een aantal zaken die me bij deze partijen opvallen. Ze werken vaak in silo’s, vinden het lastig om te laten zien wat hun inspanning concreet opleveren en hoe die precies bijdragen aan de doelstellingen van het Business Acceleration Framework. Als deze type communicatiebureaus en afdelingen deze issues kunnen oplossen, dan kunnen ze zich onderscheiden. Dat is, gezien de groei van het aantal spelers in deze markten, allesbehalve een overbodige luxe.

Silo’s afbreken

Allereerst lijkt het erop dat PR-, influencer en social media bureaus steeds meer in silo’s werken. Terwijl communicatie van influencers ook via social media loopt, is er weer een ander bedrijf dat de social media (de eigen kanalen van een organisatie) beheert. De eigen, verdiende en betaalde kanalen worden nog van elkaar afgescheiden, terwijl de realiteit is dat consumenten deze vormen van content op eenzelfde manier, via dezelfde kanalen tot zich nemen.

Dat geldt overigens ook voor een interne afdelingen van bedrijven: de PR, influencer- en social media verantwoordelijken bij organisaties hoeven niet met elkaar in contact te staan. Die silo’s zorgen ervoor dat er geen geïntegreerde aanpak mogelijk is en er niet naar een optimale manier gezocht kan worden om gebruik te maken van de beschikbare data. Laat het nou net die data zijn, die het verschil gaat maken in het succes van je communicatie. Daarom zou iedere organisatie in het netwerk data met elkaar moeten en kunnen delen en de silo’s afgebroken moeten worden.

Het eindspel van de muziekindustrie.009

Impact meetbaar maken

De verschillende soorten communicatiebureaus moeten niet alleen deel kunnen uitmaken van het totale proces, maar ook laten zien waarom ze een investering in tijd, geld en moeite waard zijn. Dat een bepaalde influencer een X aantal volgers heeft, maakt vaak nog niet duidelijk wat er gebeurt als deze influencer een bericht deelt waarin een bepaald bedrijf of product centraal staat.

Hetzelfde geldt voor PR-bureaus, die tot op heden kunnen laten zien hoeveel mensen er (ongeveer, waarschijnlijk) bereikt worden – op basis van de oplagecijfers. Waarbij ook op te merken valt, dat veel online titels liever niet meer hun bereikcijfers verstrekken. Daarom blijft er vaak nog een onbevredigend antwoord op de vraag: wat is de impact van deze campagne? Daar valt – dankzij het Business Acceleration Framework – iets aan te doen.

Juiste metrics

PR, influencer en social media bureaus die zich echt willen onderscheiden, dienen de metrics te leren kennen van het Business Acceleration Framework. Het framework, dat door Fanalists in kaart wordt gebracht, biedt uitkomst voor bestuurders die onvoldoende inzicht in hun data-analyse hebben. Het legt als het ware een overkapping over de organisatie en haar Umfeld en dat biedt bepaalde voordelen.

Dit zogenaamde waardevermeerdering raamwerk zorgt er namelijk voor dat er eenduidige definities gehanteerd worden. Het maakt de digitale strategie meetbaar, waardoor bestuurders meer inzicht krijgen in de voortgang van processen. Daardoor zijn ze beter in staat om controle te krijgen op de organisatie en iedereen te laten werken aan vooraf bepaalde, gezamenlijk doelen. Hiermee wordt de waarde van een organisatie geborgd. Feitelijk biedt het een organisatie inzicht om op een data-gedreven manier te werken. Daarmee wordt het framework de intelligentie van een organisatie.

Het eindspel van de muziekindustrie.014

Dit nieuwe raamwerk biedt ook een nieuwe manier om bedrijven te waarderen – en daar speelt juist communicatie een gigantische rol in. Zodra je beseft dat jouw digitale netwerk (oftewel jouw ecosysteem) een broeinest is van informatie – een zeer bijzondere en ongekende hoeveelheid aan markt- en consumentengegevens – dan is het makkelijker om de waarde van jouw netwerken, dat op het eerste gezicht een onderhoudende tijdverslindende bezigheid blijkt, te bepalen. Je leest meer over de metrics in de Brand Reputation Performance (merkreputatie) in deze longread.

Disclaimer

Dit zijn slechts drie goedbedoelde adviezen die ik heb aan partijen die diensten aanbieden op het gebied van PR, influencer marketing of social media. Zelf probeer ik bureaus ook aan de hand van deze criteria te selecteren. Zie het niet als een in beton gegoten waarheid, maar als goedbedoelde adviezen voor bedrijven in een snel veranderend vakgebied in een snel veranderende wereld. Doe er je voordeel mee.

* redactie voor dit artikel door Aaron Mirck en foto door Xolali.com

Zie ook

→ Business Acceleration Framework

Lees ook

→ Bedrijfswaarde binnen de digitale wereld

Kijk ook

Check ook

EDM en de Digitale Wereld - Formats.001→ Ga naar: http://www.edmendedigitalewereld.nl

 

 

 

Achtergrond: Hoe data begrijpelijk wordt voor organisaties

Een aantal dagen geleden verscheen een boeiend stuk over hoe bestuurders omgaan met big data. Wat blijkt? Veel bestuurders hebben (nog) weinig verstand van data-analyses, wat ernstiger is dan je zou vermoeden. Doordat algoritmes niet begrepen worden, hebben bestuurders geen idee of hun bedrijf zich aan de wet houdt. Zo bleek bij een bepaald algoritme huidskleur een bepalende factor te zijn. Pijnlijk. Terwijl data-analyse helemaal niet ingewikkeld hoeft te zijn, als je maar gebruik maakt van het Business Acceleration Framework.

Een gebrek aan inzicht in data-analyses en datastromen kan (negatieve) financiële consequenties hebben, reputatieschade veroorzaken en heeft ook maatschappelijke impact. Toch zijn er nog steeds organisaties waarbij de boardroom niet genoeg inzicht heeft in de manier waarop er met de beschikbare data gewerkt wordt. Dat komt ook doordat steeds meer bedrijven kiezen om eigen en externe data in te zetten, om processen efficiënter in te richten of andere voordelen te behalen en vergeten deze te toetsen aan de businessdoelen en -doelstellingen van de organisatie.

Juiste infrastructuur

Meer en meer organisaties kiezen voor een infrastructuur, zoals het Business Acceleration Framework, om het gebruik van data slimmer te organiseren. Het framework, dat door Fanalists in kaart wordt gebracht, biedt uitkomst voor bestuurders die onvoldoende inzicht in hun data-analyse hebben. Het legt als het ware een overkapping over de organisatie en haar Umfeld en dat biedt bepaalde voordelen.

Dit zogenaamde waardevermeerdering raamwerk zorgt er namelijk voor dat er eenduidige definities gehanteerd worden. Het maakt de digitale strategie meetbaar, waardoor bestuurders meer inzicht krijgen in de voortgang van processen. Daardoor zijn ze beter in staat om controle te krijgen op de organisatie en iedereen te laten werken aan vooraf bepaalde, gezamenlijk doelen. Hiermee wordt de waarde van een organisatie geborgd. Feitelijk biedt het een organisatie inzicht om op een data-gedreven manier te werken. Daarmee wordt het framework de intelligentie van een organisatie.

Het eindspel van de muziekindustrie.014

Doelen als succesfactor

Het sturen aan de hand van vooraf bepaalde doelen biedt uitkomst voor bestuurders die data inzetten en biedt antwoord op een aantal vragen. Welke doelen dienen een digitale strategie van de organisatie? Waar zet je die nieuwe laag over de data nu voor in? Welke doelstellingen gelden nu voor de organisatie? Het raamwerk biedt uitkomst voor de volgende doelstellingen.

  • Brand Equity (merkwaarde) – Dit is de financiële waarde die in het merk opgeslagen zit. Doorgaans wordt aangenomen dat de merkwaarde overeenkomt met de contant gemaakte of toekomstige kasstromen die aan het merk zijn toe te wijzen;
  • Brand Reputation Performance (merkreputatie) – Het tastbare resultaat van de aanpak is een handzaam grafisch overzicht op één A4. Het toont de aanpak van het project en de belangrijkste mijlpalen. Uit de roadmap blijkt het ritme rondom de communicatie die rond het festival en de verhaallijn ontstaat. Dit ritme is de digitale hartslag van het festival en de organisatie. Zonder hartslag zit er geen leven in de digitale kanalen. De roadmap en het ritme hebben direct invloed op de brand equity;
  • Marketing Efficiency – Doorgaans brengt het onderhouden van een evenement of festival of een fanbase van een dj veel marketing- en communicatiekosten met zich mee. Vandaag de dag wordt nog veel van het marketingbudget traditioneel ingezet terwijl de doelgroep digitaal is. Door context in data aan te brengen en marketing- en communicatieprocessen beter in te richten kunnen marketing/communicatie-euro’s efficiënter worden besteed;
  • Business Acceleratie – Voor een organisatie zit de quick win vooral in het versnellen van bestaande verdienmodellen door internettechnologie. Daarvoor moet zij drie dingen aanpakken: centralisatie van data, teams versterken met kennis, en de technologische infrastructuur optimaliseren;
  • Business Activatie – Nieuwe verdienmodellen vinden, introductie van bijvoorbeeld volwassen eCommerce, digitale exploitatie van content via videodiensten van nieuwe netwerken zoals Facebook of bots, en meer.

Verantwoording dragen

Bovenstaand model biedt een flinke uitdaging voor bestuurders. De partijen in het Umfeld zijn vaak namelijk niet gewend om volgens een dergelijk business raamwerk te werken. Toch zullen bestuurders de verantwoording moeten dragen om de organisatie rondom een dergelijk raamwerk te laten functioneren.

Een goed voorbeeld zijn dj Hardwell en ALDA Events (red. beter bekend van The Flying Dutch, Amsterdam Music Festival en Armin Only, het concert van Armin Buuren in de Amsterdam Arena) die werken volgens het raamwerk. Deze organisaties zijn zo langzamerhand volledig ingericht rondom het raamwerk en plukken daar de eerste vruchten van. De bestuurders van deze organisaties zijn betrokken bij de digitale strategie. Digitaal succes begint in de bestuurskamer. Bestuurders van andere organisaties zouden er goed aan doen het voorbeeld van Hardwell en ALDA te volgen.

* redactie voor dit artikel door Aaron Mirck

Lees ook

Kijk ook

Check ook

EDM en de Digitale Wereld - Formats.001→ Ga naar: http://www.edmendedigitalewereld.nl

Column: Het eindspel van de dance-industrie

Om de week lees je op This Is Our House mijn gastcolumn. Dit keer schrijf ik over het eindspel van de dance-industrie. 

Veelal zijn mijn columns op actualiteit gebaseerd en data die op dat moment voorhanden is. Dit keer wil ik echter stilstaan bij een langer termijn beeld dat vorig jaar is ontstaan waar ik de afgelopen weken tijdens conferenties aandacht aan heb besteed. Het eindspel van de dance-industrie is in zicht. Volledig geautomatiseerde communicatie is de weg die ingeslagen moet worden. Alleen artiesten, maar ook festivalorganisatoren, die hun relatie met hun fans digitaal optimaliseren zullen op termijn kans hebben te overleven.

Denis Doeland tijdens DML2017

→ Download hier alle slides van Emerce Digital Marketing Live 2017

Relatie

In de digitale cultuur is de relatie met de fan (als we het hebben over dj’s) of klant (organisaties) de belangrijkste (economische) waarde. Het personaliseren van de relatie met de fan is voor dj’s de heilige graal. Feitelijk geldt hetzelfde voor festivalorganisaties en hun klanten. De relatie met de klant is immers de enige levenslijn van het businessmodel van een organisatie.

Veel dj’s en organisatoren hanteren een waardepropositie die in essentie neerkomt op: ‘We leveren muziek, een evenement of festival en geven daar een beetje ondersteuning bij, in ruil voor een beetje betere marge.’ Erg veel interesse in hun fans en klanten hebben ze vaak niet. Dit ging goed, tot het internet en social media zich gingen manifesteren en de markt zijn verzadigingspunt heeft bereikt.

Andere type fans en klanten zijn ontstaan, die always connected, en goed geïnformeerd willen zijn. Ze zijn beter in staat zelf onderscheid en bewuste keuzes te maken. Fans en klanten zijn nu assertiever, nemen minder snel iets voor waar aan en eisen connectie en transparantie. Voor hen staat de relatie met de artiest of het festival voorop. Het ‘content = relatie = informatie’-principe is de basis van de waardepropositie van het businessmodel van de muziek- en entertainmentindustrie.

Het eindspel van de muziekindustrie.011

Intelligentie

Met het voldoen aan de juiste waardepropositie ben je er als artiest of festivalorganisatie nog niet. Op een fiets kom je immers niet naar de maan, daarvoor moet je een raket bouwen. Hoe ziet die raket er dan uit?

Waar vroeger nog een rapport door middel van een export uit een applicatie rolde, hebben we nu te maken met een complexere wereld: front-, mid-, en backoffices. Meerdere applicaties en koppelingen spelen mee, maar ook partners in de keten, social media, samenwerkingsverbanden met ticketproviders, e-commerce partijen en shared service centra. Het realiseren van de juiste context speelt hierbij de belangrijkste rol. Zonder context in data doet een organisatie maar wat.

Is in het huidige digitale tijdperk nog plek voor traditionele analytics-tools? Het antwoord is nee. Voor degene die data hoog op de prioriteitenlijst hebben staan is het vasthouden aan traditionele silo’s met data geen optie meer. Een infrastructuur, zoals bijvoorbeeld het Business Acceleration Framework waarbij eenduidige definities worden gehanteerd en waarin de complete customer journey zichtbaar is, begint voor steeds meer organisaties de standaard te worden. Dit is de intelligentie van een organisatie. De raket binnen de digitale wereld die je naar de digitale maan lanceert.

Automatisering

Als de intelligentie van een organisatie op orde is dan moet je aan de slag met het automatiseren van de communicatie. Een artiest of festivalorganisatie die honderden of duizenden fans heeft kan simpelweg niet de relatie handmatig onderhouden.

Het realiseren en onderhouden van connecties, die jouw doelen en doelstellingen uit het Business Acceleration Framework behalen, vormen de hoofdmoot. De fan of klant van een dj en de onderlinge relatie in het ecosysteem staat in het beleid centraal. De inzet van bots via Messenger-apps op basis van dit beleid om de relatie te optimaliseren is een logisch gevolg.

Kunstmatige intelligentie is het automatisch aanbrengen van context in data. Bots en intelligentie zijn onlosmakelijk verbonden dat staat vast. Het gebruik van een bot met het oog op marketing-, communicatie- en/of verkoopdoeleinden kent bijna oneindige mogelijkheden. In de opmaat naar de intelligentie van een bot heb je echter bergen data nodig. De data die hiervoor nodig is, komt uit het ecosysteem van de organisatie en daarbuiten.

Denis Doeland tijdens DML2017-2

→ Download hier alle slides van Emerce Digital Marketing Live 2017

Uitdagingen

Een nieuw tijdperk van communicatie en marketing is aangebroken. De scheidslijnen tussen analyses, coderen en marketing zijn verdwenen. Grote marketingcampagnes plaats hebben gemaakt voor kleine experimenten en het continu testen van lopende campagnes. Artiesten en hun teams hebben veel meer technische en analytische skills nodig om hun carrière te laten groeien. Zo ook festivalorganisatoren.

Door gebruik van de juiste context neemt de kans tot bereik, interactie, relevantie en transactie significant toe. Contextuele inzichten, dat is het waar het uiteindelijk allemaal over gaat. Alleen zo kan je de intelligentie van een organisatie vergroten en tot betere relaties en samenwerkingen komen met fans en klanten.

Hervorming

Heeft een organisatie nog niet geïnvesteerd in data-vergaring en het aanbrengen van context? Dan is de kans groot dat je data nooit optimaal kan inzetten. Overigens kan geen enkele vorm van communicatie met fans plaatsvinden zonder dat je gebruik maakt van data. Bijna een kansloze exercitie. In 2017 kan geen enkele organisatie meer zonder context. Zonder de juiste context in data maakt automatische communicatie geen schijn van kans.

In het digitale spel moeten organisaties in de dance-industrie de volgende koers inzetten. De inzet van bots, blockchain-technologie, voice assistant-applicaties en augmented/virtual reality zijn het logische vervolg in de steeds verdergaande digitalisering. De huidige zelfhulpboeken over de dance-industrie voorzien hier niet in. Verdere hervorming van de dance-industrie en opleidingen binnen de dance-industrie is noodzakelijk en een onvermijdelijk gevolg. Het eindspel is inmiddels ingezet. Dat staat vast.

* Dit is een bewerkte versie van de column die op This Is Our House verscheen


Lees ook

EDM en de Digitale Wereld - Formats.001.png

Bekijk ook

pewdiepie

Achtergrond: Belangrijk signaal voor de dance-industrie

Normaliter zou de derde post in de reeks van drie over de dancefestivalmarkt in 2016 verschijnen. Echter de actualiteit rondom YouTuber Pewdiepie laat mij niet los. Disney en YouTube keren de uiterst populaire YouTuber de rug toe. In het midden gelaten of de actie van beide bedrijven terecht is wordt het eens en te meer duidelijk dat platformen van derden ook kunnen zorgen dat een businessmodel onder druk komt te staan.

Wat de YouTuber overkomt zou een dj of festival in de dance-industrie ook kunnen gebeuren. Ter lering en vermaak aan de hand van een eerder inzicht en gepubliceerde visie een richting die de dance-industrie zou moeten kiezen zodat haar niet hetzelfde overkomt.

Content producent

De 27-jarige PewDiePie is de populairste YouTuber. Hij heeft 53 miljoen volgers en zijn video’s zijn in totaal bijna 14,7 miljard keer bekeken. Hij verdient naar schatting 14 miljoen dollar (13 miljoen euro) per jaar met zijn filmpjes. Zijn zaken worden gerund door een onderdeel van Disney.

De Dutch YouTube Gathering (DYTG) is hét evenement voor iedereen die van online video houdt. Vloggers, muzikanten, gamers, cabaretiers en fashion goeroes, de DYTG is hét evenement van het jaar waar de online video community samenkomt. Vorig jaar tijdens de gathering in Utrecht legde ik al dat binnen de dance-industrie verandering plaatsvindt in het videolandschap.

De stelling die ik tijdens dit evenement poneerde: als YouTuber ben je videoproducent in de breedste zin des woords en dien je de content zo breed mogelijk te distribueren om het maximale uit het businessmodel te halen. Pewdiepie is in mijn optiek een content producent in plaats van een YouTuber. Zo ook dj’s en festivalorganisatoren videoproducenten kunnen zijn. Voor veel dj’s, maar ook voor festivalorganisatoren is YouTube een substantieel verdienmodel binnen het businessmodel.

Businessmodel

Door digitalisering van netwerken, de opkomst van breedbandinternet en de ontwikkeling van efficiënte en slimme distributietechnieken is de capaciteit op vaste en mobiele netwerken in het afgelopen decennium astronomisch toegenomen. Organisatoren van festivals – maar ook dj’s – kunnen via steeds meer digitale netwerken, platforms en apparaten content verspreiden en hun fans via steeds meer kanalen bereiken.

Dankzij nieuwe technologieën en hogere verbindingssnelheden wordt voorzien in de behoefte van veel fans om videocontent on the move tot zich te nemen. De manier waarop video ervaren wordt blijft steeds evolueren. De rol van traditionele media om te informeren en te entertainen wordt in toenemende mate overgenomen door digitale platforms. Die zijn inmiddels dominant qua consumptie van videocontent.

Voor de dance-industrie ligt de uitdaging die video heet. Een essentieel onderdeel van het businessmodel. Mijns inziens niet een aspect dat je in handen legt bij één platform. Kijkende naar de getallen van Pewdiepie ligt het overgrote deel van zijn digitale vermogen in handen van de videodienst van Google.

Digitaal vermogen

Elke organisatie die met sites actief op het web aanwezig is, apps en online stores bouwt en social media kanalen aanmaakt is per definitie een virtueel sociaal netwerk waar digitaal vermogen in opgesloten zit. Wanneer een dj of festival er voor kiest om één kanaal in te zetten is het gevolg dat een groot deel van het digitaal vermogen in handen van één videodienst.

Digitaal vermogen ontstaat uit de context van data van gestructureerde en ongestructureerde bronnen die opgesloten zit in interne en externe netwerken. Door deze data te verzamelen, op te slaan en om te vormen tot bruikbare informatie kun je marketing, communicatie en verkoopprocessen sturen en optimaliseren. Dit is heden ten dage een belangrijk financieel component in het businessmodel van een dj of festival.

Take aways

Wat op het ene moment nog nieuw is, kan op het volgende moment al weer achterhaald zijn. Sommige inzichten zijn op de ene plek nog maar net opgedaan, op een andere plek is men er al volop mee aan de slag. De bevindingen uit het eerder gepubliceerde visiestuk zijn take aways voor de dance-industrie om op te pakken om de exploitatie van video en de keten voor content-eigenaren te optimaliseren. Hopelijk zorgen de inzichten er voor dat de industrie leert van het debacle dat de YouTuber nu overkomt.

  • Als het gaat om commerciële exploitatie van videocontent ontbreekt het aan gedegen kennis bij de meesten. Inzicht in de keten, de rechten, het proces, het speelveld en de spelers hebben organisatoren van dance festivals (vaak) niet.
  • Festivalorganisatoren moeten video integraal deel kunnen laten uitmaken van hun content-strategie en naast communicatiemiddel meteen inzetten als volwaardig verdienmodel.
  • Wanneer je als eigenaar van content jouw naïviteit kwijt wilt, distribueer jouw content dan decentraal en in meerdere vormen tegelijk. Je bent erbij gebaat dat zoveel mogelijk fans met jouw content, in welke vorm dan ook, in aanraking komen.
  • Als je niet weet welke kanalen welke content typen nodig hebben, weet je feitelijk ook niet hoe je het registratieproces moet opzetten. Je weet dan feitelijk ook niet welke rechten je moet clearen. En al helemaal weet je niet welk creatief proces je moet aangaan. De uitdaging ligt in het omkeren van de keten.
  • Steeds meer partijen gaan een rol spelen in de ontsluiting van het videoaanbod op internet en functioneren als het ware poortwachters tot het aanbod. Zoekmachines als Google beïnvloeden de vindbaarheid van videocontent. Via sociale netwerken als Facebook en Instagram verwijzen gebruikers elkaar naar online video’s; de sociale netwerken bieden tevens een platform voor YouTube en andere videodiensten.
  • De kanalen creëren de vraag naar content en niet andersom. Het vertrekpunt voor optimale exploitatie van videocontent is de distributeur en de aangesloten kanalen. Pas als de distributie op orde is, kan worden aangevangen met registratie- en creatief proces.
  • Als organisator van een dance festival is het verstandig om te investeren in de wereld en kennis van content. Programmeurs en andere dealmakers kunnen dan gebruik maken van deze kennis. Waarbij ze deze weer kunnen inzetten bij het maken van contracten. Als die kennis er nog niet is, dan moet daar in worden geïnvesteerd.
  • Content moet aan elkaar geregen worden binnen het ecosysteem van verschillende platformen om zo het maximale rendement te halen uit de registratie en creatie, anders gezegd: de investering.
  • Waar vroeger de nadruk lag op concurrentie en het beschermen van content en de exclusiviteit van het kanaal, ligt tegenwoordig de nadruk op openheid, transparantie en samenwerking. Dat vraagt om een andere manier van denken en handelen, een nieuwe attitude.
  • Het bestaande ecosysteem biedt plaats aan meerdere spelers en tezamen vormen zij de grote keten. Dat is het devies voor content-eigenaren. Het is hun eigen verantwoordelijkheid om de keten te optimaliseren, niet de verantwoordelijkheid van de leveranciers en andere spelers in de keten!
  • Wanneer je als content-eigenaar het creatieve en het registratieproces, als ook de distributie uitbesteed, dan is het zaak dat je goede afspraken maakt over het aanleveren, het eigendom en het gebruik van data.

PS. Het derde deel van de post over de festivalmarkt verschijnt over twee weken. Deze post is een bewerkte post die eerder op This Is Our House verscheen.


Bekijk ook

EDM en de Digitale Wereld

Achtergrond: De festival- en muziekindustrie wordt relatie-economie

Blockchain, bots en content slaan directe brug met de fan

2017 wordt het jaar dat het businessmodel van de dance-industrie definitief verandert en de muziekindustrie transformeert in een relatie-economie. Een nieuwe generatie technologieën zorgt ervoor dat dj’s en festivalorganisatoren nog beter contact kunnen maken met hun fans. De fanrelatie is het belangrijkste bedrijfseconomische kapitaal van bedrijven in de entertainment-industrie. Zij moeten daarom investeren in blockchain, bots en content.

Fanrelatie

De muziekindustrie is de afgelopen twintig jaar sterk beïnvloed door de opkomst van nieuwe technologie. Internet en sociale media hebben ervoor gezorgd dat artiesten fans echt kunnen kennen en direct met hen in contact kunnen treden. Businessmodellen binnen de muziekindustrie veranderen hierdoor. Lag de nadruk eerder op de organisatie van een muziekevenement of het publiceren van muziek, gaat het tegenwoordig om het actief onderhouden van een fanrelatie.

De fanrelatie is het belangrijkste bedrijfseconomische kapitaal van bedrijven in dance-industrie geworden. Daar moet de hele organisatie op worden ingericht. Door te investeren in nieuwe technologieën kan men de fanrelatie verbeteren en waarde vermeerderen. Vooral op het gebied van blockchain, bots en content moeten organisaties nu grote stappen zetten.

EDM Festival

Blockchain

Blockchain is een van de belangrijkste technologieën die in 2017 een grote impact gaat hebben op de waardeketen in de dance-industrie. Bij het registreren en beheren van intellectueel eigendom in de muziekwereld zal blockchain dienen als derde, onafhankelijke partij. Het afrekenproces gaat hierdoor sneller, efficiënter en goedkoper. Een ander voordeel is dat ook Facebook, Spotify en YouTube bij ieder nummer weten wie ze hoeveel moeten uitbetalen.

In 2016 werd er voor het eerst geëxperimenteerd met blockchain, ondermeer door de Nederlandse top-dj Hardwell. Het eerste dancelabel dat haar muziek via de blockchain distribueert gaat dit jaar zijn entree maken. En ook op het terrein van ticketing gaat deze technologie een grote rol spelen. Slimme tickets weten zelf wanneer ze verkocht zijn en zorgen ervoor dat de festivalorganisator de doorverkoop beter kan controleren.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

Content

DJ’s en festivalorganisaties gaan zich in toenemende mate richten op het maken en publiceren van content. Door de juiste content op het juiste moment in te zetten kan de fanrelatie aangehaald en onderhouden worden. Daar dient het content impact model voor als leidraad. Organisaties ontwikkelen daarbij verschillende typen content voor verschillende fases in het contact met de fan, van eerste contactmoment totdat hij of zij echt je belangrijkste ambassadeur geworden is.

Het meten van de impact en de resultaten is daarbij onmisbaar om onnodige kosten te voorkomen. Een dure radio- of tv-campagne die geen zichtbaar effect heeft op de kaartverkoop van een festival kom je dit jaar veel minder vaak tegen. Ook pr, social media management en influencer marketing zullen onderdeel zijn van het model. Organisaties die deze aspecten geen onderdeel laten uitmaken van het model zullen onnodige kosten maken en minder efficiënt zijn.

Bots

Als laatste zit er veel potentie in het gebruik van bots met het oog op marketing-, communicatie- en/of verkoopdoeleinden. Het is een geweldig mooie aanvulling op nieuwsbrieven via e-mail, berichten op tijdslijnen van sociale kanalen en websites van dj’s. Om een bot goed te laten functioneren is er data nodig.

Dj’s en bedrijven in de muziekindustrie moeten zich de komende jaren richten op het verzamelen, segmenteren en profileren van data over hun fans. Met een goede kennisdatabank krijgt men de juiste context om een bot in te zetten, zodat de relevantie, het bereik en de interactie met de fan significant toeneemt.

De dance-industrie is in 2017 een echte relatie-economie geworden. De connectie met de fan is in feite het enige concrete bezit van een festival, label of artiest. Daar moet je dus in investeren en je hele organisatie op inrichten.

* foto door Xolali.com

→ Lees ook: Hoe de dance-industrie in 2017 verandert

Check ook

→ Masterclass serie: Waarom organisaties moeten veranderen of de video’s onder dit bericht.

Masterclass serie


(advertentie)

WAAROM DJ’S, EVENEMENTEN EN FESTIVALS MOETEN VERANDEREN?

→ Download hier het eBook (Nederlandse versie)

→ Download here the eBook (English version)

cijfers Tomorrowland

Column: Goochelt Tomorrowland met cijfers?

Mijn tweewekelijkse gastcolumn voor This Is Our House. Dit keer zoom ik in op de manier hoe dancefestivals met cijfers omgaan. Zo zouden 143 miljoen mensen de videostream van Tomorrowland via Facebook hebben kunnen zien. Maar klopt dat wel?

Vorige week haalde Tomorrowland vele blogs en nieuwssites met het bericht dat 143 miljoen mensen de videostream zouden hebben kunnen bekijken. Wanneer je dit interpreteert zouden ongeveer 5 procent van alle mensen die wereldwijd aangesloten op het internet zijn de videocontent van het Belgische festival hebben gezien. Zo’n 8 procent van het aantal mensen dat zich op Facebook heeft aangesloten. Totaal heeft het festival 175 miljoen online bezoekers gehad. Ook zouden 180 duizend kaarten zijn verkocht, zo’n 60 duizend per dag. Goochelen ze in België niet een beetje met getallen?

Tomorrowland 2016 in social media data

Digitale wereld steeds complexer

Het internetlandschap, en daarmee het internetecosysteem, wordt steeds complexer doordat gedrag van fans en klanten versnippert is over meerdere apparaten en meerdere landschappen. Het is niet ongewoon meer voor een fan of klant om toegang te hebben via een pc, een laptop thuis met daarop Chrome, Internet Explorer of Firefox geïnstalleerd, een smartphone, een tablet, een op internet aangesloten televisie of een op het internet aangesloten gameconsole.

Gedrag is nu ook uitgerekt over toepassingen, diensten en internetdiensten zoals Twitter, Facebook of Instagram, welke ook diep geïntegreerd zijn in mobiele besturingssystemen. Het internet werkt nu feitelijk als een browser. Ondanks de grote vooruitgang in passief verzamelde ‘big data’, analytics, tracking en social media data, kun je fans en klanten nooit meer makkelijk identificeren om echte inzichten te vergaren in hun gedrag en wat hun behoeften zijn. Ik geloof fundamenteel dat actief verzamelde en gerapporteerde gegevens via dagelijks actief onderzoek essentieel is om te gebruiken in combinatie met passief verzamelde gegevens voor marketing en digitale strategieontwikkeling en inzichten in de dance-industrie.

Nietszeggende metrics

We leven in een transformerende digitale omgeving, waarin reclame en zoeken via internet nu worden aangevuld met social media, digitale merkbeleving en digitale inhoud. Deze verschuiving vraagt om een meer rigoureuze analysestrategie die wordt gebouwd op een zeer gedetailleerd inzicht in het profiel van de fan of klant. De mogelijk 143 miljoen kijkers bij Tomorrowland lijkt een zogenaamde vanity metric.

Vanity metrics (red. zoals in het bovenstaande social media staatje) zijn waarden die eenvoudig te begrijpen zijn maar op zichzelf weinig zeggen. Populaire metrics zijn de friends, fans & followers, ookwel vaak bezoekers- en ledenaantallen of views van social media en videoplatformen. Het is niet dat deze metrics niets zeggen. Maar enige nuance en context* moet wel worden aangebracht. Dat geldt ook voor de 180 duizend verkochte kaarten. 80 duizend unieke bezoekers – wat een groot aantal is – zijn hoogstens in het hele festivalweekend aanwezig geweest. Ter vergelijking op het Nederlandse festival The Flying Dutch zijn op een dag zo’n 120 duizend unieke bezoekers op drie locaties.

Datameester in dienst

Als klant worden we gevolgd zodat aanbieders inzicht in ons koopgedrag krijgen om vervolgens hun assortiment daarop aan te passen en ons gericht te kunnen benaderen met hun advertenties en aanbiedingen. We worden als klant in doosjes gestopt zodat daarop gestuurd kan worden. Als kiezer zijn vooral medewerkers van politieke partijen geïnteresseerd in hoe men ons kan beïnvloeden en welke boodschap ons zal doen overwegen om te switchen van politieke voorkeur.

Als social media-gebruikers geven we dankbaar feedback aan adverteerders, zodat marketingstrategieën daarop bijgesteld kunnen worden. Als patiënt kunnen we profiteren van nieuwe technieken in ons huis die een continue stroom aan data produceren en die zelflerende systemen automatisch signalen naar medische hulpdiensten afgeven bij afwijkingen. Alle data bij elkaar stellen datameesters in staat om trends te herkennen, zoals de vroegtijdige herkenning van een epidemie en het spoor dat deze volgt. Datameesters proberen zelfs terroristen te traceren, en brengen hun netwerk en gedrag in kaart. Ingewikkelde analysemethoden en algoritmes kunnen mogelijke aanslagen wellicht voorkomen, zo bleek wel bij het PRISM-schandaal, het Amerikaanse spionageproject dat werd onthuld door klokkenluider Edward Snowden.

Bij het lezen van het boek ‘Datameesters’, de Nederlandse vertaling van het boek ‘Numerati’, stuit je al snel op eigenaardige stellingen van auteur Stephen Baker. We zijn allen ‘proefkonijnen’ geworden van datameesters: een diversiteit van specialisten binnen organisaties die zich ijverig met onze data bezighouden. Dat zal bij de meeste lezers meer negatieve associaties opwekken dan positieve.

Heel snel komt natuurlijk het privacyvraagstuk op. Hoe dan ook: je wordt door de stellingen van deze auteur als lezer geprikkeld om op zoek te gaan naar achtergronden en feiten om meer inzicht te krijgen, een mening te vormen of geïnspireerd te raken. Dat laatste is bij mij het geval. Ik ga uit van de positieve kant van data en we zijn van mening dat het analyseren van gegevens en het aan elkaar knopen daarvan organisaties beter in staat stelt om diensten te verlenen, producten te ontwikkelen en relaties te onderhouden. Of de dance-industrie van betere context in data te voorzien. Festivalorganisatoren moeten dan ook hun eigen datameesters in dienst hebben of inhuren. De dance-industrie zou meer datameesters moeten hebben om de digitale wereld beter te interpreteren.

De aanhouder wint

Regelmatig vertel ik bedrijven, organisaties of merken hoe het online mechanisme werkt. Een veel gebruikt principe dat dan aan de orde komt is ‘Relevantie-Consistentie-Discipline’. Een korte uitleg van dit principe: ‘Het zet uiteen welke content relevant is om via de eigen online wereld en de sociale online wereld te publiceren. Voorbeelden zijn: nieuwsitems, columns, analyses, muziek, podcasts, vodcasts en a/v-streaming (Relevantie). Bepaal hoe vaak je deze aspecten wilt openbaren (Consistentie) en houdt dat dan vol (Discipline), want daar zit de echte uitdaging. Immers: de aanhouder wint.’

Ik leg regelmatig uit dat het belangrijk is dat als je aan de deelname binnen het online domein begint, je ‘de basics’ (oftewel de spelregels) in acht moet nemen. Jouw site of blog en alle opgezette sociale kanalen krijgen niet vanzelf bezoekers, daarvoor dienen mensen zelf benaderd te worden via de diverse kanalen binnen of buiten het internet. Dat betekent dat je de content die je gecreëerd hebt ouderwets moet promoten via ‘influencers’ en het eigen netwerk. Dit kunnen allerlei bekenden en onbekenden zijn. Ook zou je deze personen moeten volgen en eventueel verzoeken of zij via hun netwerken, zoals hun Twitter-, Facebook-pagina’s en dergelijke jouw content verder willen posten of retweeten. Zie hierover ook het hoofdstuk ‘The Tipping Point als gids’uit vanAnaloognaarDigitaal.nu

Daarnaast laat ik weten dat ‘business intelligence’ (of analytics) zeer belangrijk is. Daarmee kun je namelijk de echte effecten (niet de vanity metrics) van de performance in het online domein meten. Ik leg uit dat daar diverse ‘tools’ en platformen voor zijn. Daarbij leg ik ook uit dat wanneer je relevante content gedisciplineerd plaatst, dat leidt tot vergroting van de invloed en het bereik binnen het gehele online domein.

Dance-industrie en data

Wat betekent data voor de dance-industrie? Social media management, pr, communicatie, marketing en verkoop wordt nu gedaan op basis van beperkte inzichten. Vaak ontbreekt de context in de communicatie tussen artiest en fan. Je ziet dan ook dat menig dienstverlener als pr-bureaus, social media management bureaus, sponsorwervers en story tellers vaak de plank mis slaan. Waarom? Omdat ze gewoonweg niet weten welke context binnen de relatie tussen artiest en fan of festival en fan bestaat. De context ontstaat pas wanneer informatie uit interne en externe kanalen aan elkaar gekoppeld worden. Een nieuwe uitdaging voor veel partijen.

Industrie breed kent men ook contextuele uitdagingen. Heden ten dage is een fragiele ontransparante lijst als de DJ Mag Top 100 de leidraad voor veel wereldwijde event promotors om te beslissen welke dj zij zullen programmeren op hun evenementen en festivals. Zonder dat zij enige context in deze lijst aanbrengen worden dergelijke beslissingen gemaakt. Een gevaarlijke ontwikkeling. Dit te meer omdat er andere data voor handen is die andere inzichten geeft. De dance-industrie staart zich blind op de verkeerde informatie zo lijkt het vooralsnog. Zo zie je dat ook gebeuren met de berichtgeving van Tomorrowland. Kijkende naar het YouTube kanaal van het festival dat sinds 1 juli 2011 bestaat dan zie je dat zo’n 750 video’s ongeveer 750 miljoen views genereren. Gemiddeld 1 miljoen views per video. Dit zijn overigens niet allemaal unieke kijkers. YouTube het grootste videoplatform van de wereld heeft meer dan 1 miljard gebruikers. Aan de hand van deze getallen ontstaat een ander beeld een andere context. Ter vergelijking de best bekeken video op Facebook op het moment van schrijven.

Zonder context geen duiding

Het gebruik van data met het oog op marketing-, communicatie- en/of verkoopdoeleinden kent verschillende mogelijkheden. De data die hiervoor nodig is, komt uit het ecosysteem van de organisator van evenementen en festivals en daarbuiten. Bij gebruik van kenmerken van fans of klanten om aan te wenden voor marketing-, communicatie-, en/of verkoopactiviteiten dien je het volgende te doen met de data: valideren, verrijken, profileren, segmenteren, matchen, lokaliseren en beslissen. Hierdoor ontstaat de juiste context, een beter inzicht en neemt de kans tot relevantie, bereik, interactie en transactie significant toe.

Vooropgesteld dat Tomorrowland een fantastisch festival is dat een unieke wereldwijde positie verworven heeft in de dance-industrie en in sommige getallen ondanks de ontbrekende context nog steeds fenomenaal zijn wil ik het volgende kwijt. Andere inzichten, dat is het waar het allemaal over gaat. De dance-industrie zou moeten willen dat de belangrijkste signalen die nu beschikbaar zijn, stevig worden verpakt in samenvattingen met nieuwe relevante, intrigerende informatie. Zo kan ze haar intelligentie vergroten en tot betere relaties en samenwerkingen komen. Zonder context aan te brengen in de verschillende relaties die tussen artiesten, evenementen, festivals en fans bestaan doet ze voorlopig eigenlijk maar wat. Voorlopig werkt dat nog … Dat blijkt wel uit de berichtgeving met de getallen van Tomorrowland die vele media klakkeloos overneemt zonder enige duiding daaraan te geven …

* NB. Een korte uitleg van wat Facebook metrics:

  • Berichtbereik is het aantal personen dat je berichten heeft gezien. Je bericht telt als ‘bereikt’ als het wordt weergegeven in een nieuwsoverzicht van iemand anders. De cijfers hebben betrekking op de eerste 365 dagen nadat het bericht is gemaakt en omvatten mensen die je bericht op hun desktop of mobiele telefoon hebben bekeken.
  • Weergaven staat voor het aantal keer dat een bericht van je pagina is weergegeven, ongeacht of op het bericht is geklikt of niet. Mensen kunnen meerdere weergaven zien van hetzelfde bericht. Zo kan iemand een pagina-update in zijn/haar nieuwsoverzicht zien en de update nogmaals zien als zijn/haar vriend de update deelt.
  • Bereik is het aantal personen dat weergaven heeft gekregen via een paginabericht. Het bereik kan minder zijn dan het aantal weergaven omdat een persoon meerdere weergaven kan bekijken.
  • Het totale berichtbereik is niet gelijk aan het totaalbereik omdat pagina’s mensen kunnen bereiken met andere inhoud dan berichten. Als een gebruiker bijvoorbeeld een pagina bezoekt nadat hij of zij deze pagina heeft gezocht, wordt deze pagina wel meegeteld in het totale bereik maar niet in het berichtbereik. En stel dat een persoon meerdere paginaberichten bekijkt. Deze berichten worden dan meegeteld in het berichtbereik voor elk bericht dat wordt bekeken, terwijl ze maar een keer onder het totaalbereik worden meegeteld.
  • Als je wilt zien en een beter beeld wil krijgen hoe een afzonderlijke video heeft gepresteerd in een bericht kun je statistieken zien zoals: aantal minuten bekeken, unieke weergaven, gemiddeld percentage van personen dat de video helemaal heeft bekeken, Het aantal keer dat video’s 3 seconden of langer zijn bekeken en het aantal keer dat video’s 10 seconden of langer zijn bekeken. Deze inzichten ontbreken in het social media staatje van Tomorrowland.

  • Overzicht best en minst bekeken video’s van Tomorrowland op Facebook op het moment van schrijven met views en andere metrics:

top 5 beste en slechts bekeken video's van Tomorrowland op Facebook

* Deze column verscheen in een kortere vorm op This Is Our House. Versie update: 23 augustus 2016

Lees meer