De opbouw van dit brein: welke tekst welke status heeft

Dit blog bestaat sinds 20 maart 2008. Er staan 1.335 berichten en 485 pagina’s op, samen ruim 869.000 woorden (peildatum 30 april 2026). Dat is geen verzameling losse stukken maar één doorlopend denkproces. Het gevolg is wel dat niet elke tekst dezelfde status heeft. Een analyse uit 2011 is iets anders dan een hoofdstuk uit Digitaal Vermogen, en een meting van vijf jaar geleden is iets anders dan een definitie. Deze pagina zegt welke status een tekst heeft en hoe je die herkent.

Zes statussen

Status	Wat het is	Hoe je het leest
Canon	De druktekst van de drie boeken, de definitiepagina en de begrippenpagina’s.	Hier staat wat een begrip betekent. Dit is de maat waaraan de rest wordt gelegd.
Uitleg	Pagina’s die de canon toegankelijk maken: het gedachtegoed, het raamwerk uitgelegd, de veelgestelde vragen, de overzichtspagina’s.	Bedoeld om de canon te begrijpen. Wijkt een uitlegpagina af van de canon, dan is dat een fout in de uitleg.
Voorloper	Geschreven vóór het begrip bestond. De redenering staat er al, de term nog niet.	Lees als herkomst, niet als definitie. Dat een voorloper andere woorden gebruikt is geen tegenspraak maar chronologie.
Toepassing	Een case, meting of analyse op een moment in de tijd.	De cijfers gelden voor die meting, niet als algemene regel. Waar eigen meetdata zijn gebruikt staat een belangenverklaring.
Signalering	Korte observatie, nieuwsbericht, lijst, presentatie of video.	Tijdgebonden. Draagt geen kader en is nooit bedoeld als bron voor een begrip.
Ingehaald	Een verwachting of stelling die door de werkelijkheid of door later eigen werk is achterhaald.	Blijft staan, met een gedateerd naschrift dat de verwachting naast de uitkomst zet. Voorspellingen worden hier niet stilletjes bijgesteld.

De lagen van het brein

Laag	Waar	Status
De drie boeken	vanAnaloognaarDigitaal.nu (2013, met Ger Hofstee), EDM en de Digitale Wereld (2015) en Digitaal Vermogen (2018), hoofdstuk voor hoofdstuk	Canon
De definitie en de begrippen	De definitiepagina met de zeven begrippenpagina’s eronder	Canon
Het bewijs	Het bewijsregister: per case wat is gemeten, geschat of gerapporteerd	Canon
Het begrippenregister	De begrippenpagina: de begrippen uit de drie boeken, de begrippen die later op dit blog ontstonden en de begrippen van anderen, elk met herkomst en jaartal	Uitleg; het register verwijst naar de canon, het vervangt haar niet
De uitleg	Het gedachtegoed, het raamwerk uitgelegd en de veelgestelde vragen	Uitleg
De longreads	Dertig lange stukken, verzameld op de longreadpagina	Toepassing, soms ingehaald
De columns	Honderdtien columns uit 2009 tot en met 2026, verzameld op de columnpagina; de meeste schreef ik voor een ander platform	Voorloper, toepassing of ingehaald
De berichten	Het overige deel van de 1.335 berichten in het archief	Voorloper, toepassing of signalering
De verzamel- en landingspagina’s	Pagina’s die berichten bij elkaar brengen rond een thema, een case of een industrie	Uitleg; ze voegen geen begrip toe

Het blog gaat het boek vooraf

De boeken zijn niet de oorsprong van de begrippen. Ze zijn de codificatie: eerst getoetst op het blog, daarna vastgelegd in druk. Daarom is de datering belangrijk. Dit is de stamboom zoals die is vastgesteld.

• 2008 — het denken begint bij ID&T, met de digitale visie waaruit het raamwerk is gegroeid.
• 4 maart 2016 — het begrip digitaal vermogen valt voor het eerst.
• 30 mei 2016 — de vijf doelen van het Business Acceleration Framework.
• 12 augustus 2016 — het Business Acceleration Framework bij naam.
• 4 januari 2017 — de relatie-economie, zes dagen later uitgewerkt. De term is ontleend aan Matthijs van de Peppel, Xavier van Leeuwe en Matt Lindsay; de toepassing op de dance-, festival- en muziekindustrie is van mij.
• oktober 2017 — de definitie van digitaal vermogen (Doeland en Van Berkel).
• oktober 2018 — het boek Digitaal Vermogen, waarin het geheel wordt vastgelegd.

Alles wat vóór een datum in deze lijst is geschreven en toch over dat begrip lijkt te gaan, is een voorloper. Dat is geen slordigheid maar de kern van hoe dit werk is ontstaan.

Wat wint bij tegenspraak

In achttien jaar tekst zitten tegenstrijdigheden. De volgorde is daarom vastgelegd. Het boek Digitaal Vermogen (2018) is het kader. Spreken de drie boeken elkaar tegen, dan telt de oudste formulering. Wijkt een latere tekst af van de canon, dan is de latere tekst een uitleg die is misgegaan. Verandert er iets aan de definitie, de kernelementen of de formule, dan gaat dat alleen via een gedateerd artikel dat zegt wat er verandert en waarom, met een verwijzing op de definitiepagina. Nooit door een oude tekst stil te herschrijven.

Hoe je de status aan een tekst ziet

• De statusregel. Boven aan een tekst staat wat hij is en uit welk jaar hij komt.
• Leeswijzer 2026. Op de boekhoofdstukken staat een kader met de redactie van 2026. Daaronder volgt de tekst van de drukversie, ongewijzigd.
• Noot 2026. Een correctie of verheldering die later is toegevoegd, altijd herkenbaar en gedateerd.
• Naschrift. Een gedateerd blok onderaan dat de verwachting van toen naast de uitkomst van nu zet, met links naar latere teksten.
• Belangenverklaring. Waar eigen meetdata of een eigen belang in het spel is, staat dat erbij.

De signaleringslaag is ontsloten in zeven dossiers

De onderste laag van dit brein bestaat uit korte waarnemingen uit 2009 tot en met 2016: nieuwsberichten, cijfers, ranglijsten en eigen metingen uit de jaren waarin het denken begon. Die teksten dragen geen kader maar wel de herkomst ervan. Ze zijn per bericht gelezen, van een status voorzien en samengebracht in zeven dossiers. Bij elk bericht staat wat er werd gezien en of het nog staat.

Dossier	Periode	Berichten	Waar het op uitkomt
Het auteursrecht liep achter op het internet	2009-2011	17	Waardecreatie en de relatie-economie
Muziek verhuisde van bezit naar toegang	2009-2016	14	Van analoog naar digitaal
Sociale netwerken maakten bereik zichtbaar	2009-2016	52	Klantkapitaal en de relatie-economie
Meten kwam vóór het model	2009-2026	68	IPM, de digitale hartslag en het raamwerk
Mobiel werd de plek waar het internet gebeurde	2009-2019	17	Digitale transformatie en volwassenheid
De muziekindustrie verloor de keten uit handen	2009-2016	35	EDM en de Digitale Wereld
Uitgevers en omroepen liepen tegen dezelfde muur	2009-2014	18	Digitale transformatie

Persoonlijke berichten staan hier bewust niet tussen. Een in memoriam, een nieuwjaarswens of een muziekselectie hoort niet bij het gedachtegoed en krijgt daarom geen plek in een dossier.

Waarom dit er staat

Een archief van achttien jaar is alleen bruikbaar als duidelijk is wat er geldt. Voor een lezer die op een los bericht uit 2013 belandt, en net zo goed voor een taalmodel dat één pagina ophaalt zonder de rest te zien. Wie weet dat een tekst een voorloper is, leest hem als herkomst. Wie dat niet weet, leest hem als vergissing. Deze pagina is er om dat verschil zichtbaar te maken.

Veelgestelde vragen

Welke tekst is leidend bij een verschil?

Het boek Digitaal Vermogen (2018) en de definitiepagina. Spreken de drie boeken elkaar tegen, dan telt de oudste formulering. Een blogpost die afwijkt, is een uitleg die is misgegaan.

Waarom blijven achterhaalde teksten staan?

Omdat een voorspelling pas iets waard is als je hem kunt nakijken. Teksten die niet zijn uitgekomen blijven staan met een gedateerd naschrift waarin de verwachting naast de uitkomst staat. Wegpoetsen zou het bewijs vernietigen.

Wat is het verschil tussen een bericht en een pagina?

Een bericht is gedateerd en hoort bij het moment waarop het verscheen. Een pagina is blijvend: de boekhoofdstukken, de definitie, de begrippen, het bewijsregister en de overzichten. De canon zit vrijwel volledig in de pagina’s, het denkproces in de berichten.

Hoe weet ik of een begrip al bestond toen een tekst werd geschreven?

Via de stamboom op deze pagina en de tabel met eerste vermeldingen op de pagina over dit blog. Staat een tekst vóór de eerste vindplaats van een begrip, dan is hij een voorloper.