Strategie met AI: duizend opties zijn nog geen keuze

Drie opties. Soms vier. Meer levert een strategiesessie van twee dagen zelden op. Felipe Csaszar, hoogleraar strategie aan de University of Michigan, legt in de Harvard Business Review van september-oktober 2026 uit waarom. Het ligt niet aan de wereld. Het ligt aan ons hoofd. Een team kan maar zoveel informatie vasthouden, zoveel alternatieven wegen en zoveel tegenspraak verdragen voordat de klok een besluit afdwingt.

AI schuift die grens op. Dat is goed nieuws. Het is ook het begin van een nieuw probleem.

AI verlegt drie grenzen tegelijk

Strategie met AI betekent dat drie denktaken worden verruimd: opties zoeken, de omgeving in beeld brengen en oordelen samenvoegen. Csaszar beschrijft een softwarebedrijf dat in minder dan een dag meer dan 500 overnamekandidaten vond in een database van ruim 40 miljoen bedrijven. Hij beschrijft MYbank, dat kredietaanvragen beoordeelt op meer dan 3000 variabelen waar een traditionele bank er een handvol gebruikt. En hij beschrijft AI-agents die een plan onderbouwen, afbreken en de reactie van de concurrent naspelen voordat het op de bestuurstafel komt.

Bij Procter & Gamble presteerde één professional met AI even goed als een tweetal zonder. Belangrijker: AI verkleinde het silo-effect tussen commercie en productontwikkeling. Dat is een cadeau, want silo’s belemmeren de digitale transformatie al zolang ik erover schrijf.

Duizend opties zonder doelen leveren ruis op

Meer opties maken een organisatie niet slimmer, ze maken de keuze zwaarder. Waarop kies je uit duizend alternatieven? Csaszar zegt: op je eigen criteria. Daar houdt het artikel op. Daar begint het werk.

Het filter zit in de doelen. In het Business Acceleration Framework zijn dat de vijf doelen waaraan elke optie wordt getoetst. Wie ze niet heeft vastgelegd, laat AI zoeken zonder kompas. Dan fiets je nog steeds naar de maan, alleen nu met duizend routes in je hand.

Het model is te koop, de relatie niet

Voordeel ontstaat niet door het AI-model, het ontstaat door de data en processen eromheen. Iedereen kan hetzelfde model kopen. Niemand kan jouw klantdata kopen. Duolingo traint zijn leermodel op het gedrag van meer dan 500 miljoen gebruikers. Dat is geen software. Dat is digitaal vermogen.

Waar komt die data vandaan? Uit de relatie met fans en klanten. In 2008 overtuigde ik de directie van ID&T om alle databronnen van haar merken aan elkaar te koppelen. Daardoor zagen we dat trouwe bezoekers van Sensation na verloop van tijd naar Mysteryland gingen. ID&T wist eerder dan concurrenten wanneer een nieuw merk nodig was. Feit is dat data bedrijfssucces voorspelt. Dat was toen zo. Dat is nu zo. Het verschil is dat het nu betaalbaar is. Daarom geldt het ABCD-principe: AI rendeert pas op Business, Content en Data.

Eerst het fundament, dan de versneller

AI is een versneller, geen oplossing. Een versneller werkt alleen als er al iets in beweging is. Zonder doelen, gekoppelde databronnen en eigenaarschap versnelt AI vooral de chaos. Dat is geen theorie: AI-adoptie strandt op regie en AI overbelast je middenmanager omdat het fundament ontbreekt.

De strateeg wordt daarmee architect. Hij vult geen modellen meer in. Hij ontwerpt het besluitproces en weet waar de machine moet wijken voor de mens. De vaardigheid van 2030 is niet AI, het is orkestratie.

Stel jezelf vandaag drie vragen. Aan welke doelen toets je een optie? Hoe oud is het beeld van de markt waarop je stuurt? Wie spreekt het plan tegen voordat het op tafel komt?

De volledige analyse, met alle voorbeelden en de vier lagen van het raamwerk, lees je in de long read AI verlegt de grens van strategie.

Er is werk aan de winkel.

Veelgestelde vragen

Wat verandert AI aan strategie?

AI vergroot het aantal opties dat een team kan wegen, houdt het beeld van de markt actueel en organiseert tegenspraak. De keuze blijft bij mensen.

Waarom zijn meer opties geen betere strategie?

Zonder vastgelegde doelen is er geen maatstaf om te kiezen. Meer opties leveren dan ruis op.

Waar zit het voordeel als iedereen dezelfde AI gebruikt?

In eigen data, eigen processen en de relatie met fans en klanten. Het model is te koop, de relatie niet.

Bron: Felipe A. Csaszar, AI Is Revolutionizing Strategic Decision-Making, Harvard Business Review (september-oktober 2026). De koppeling met digitaal vermogen en het Business Acceleration Framework is mijn interpretatie.