Wat is digitaal vermogen? Die vraag krijg ik al tien jaar. Het antwoord staat sinds 2017 vast. Op deze pagina staat het volledig: de definitie, de drie kernelementen, de formule, de vier begrippen die eraan voorafgaan, de geschiedenis en de manier waarop je het meet. Dit is de canon van 2018, zoals vastgelegd in het boek Digitaal Vermogen. Alles wat ik sindsdien over het begrip heb geschreven, is uitleg van deze pagina. Het is geen vervanging ervan.

Digitaal vermogen is in 2017 gedefinieerd, samen met Pim van Berkel

Digitaal vermogen (of digitale vermogen): “De rechten en niet-fysieke middelen bestaande uit digitale verbindingen en contextuele data, dat een onderneming competitief voordeel in de markt geeft, welke een financiële waarde vertegenwoordigt doordat het huidige en toekomstige kasstromen optimaliseert en versnelt.” (Doeland en Van Berkel, 2017)

In hedendaags Nederlands: de rechten en niet-fysieke middelen bestaande uit digitale verbindingen en contextuele data, die een onderneming competitief voordeel in de markt geven en die een financiële waarde vertegenwoordigen doordat ze huidige en toekomstige kasstromen optimaliseren en versnellen.

Elk woord in deze definitie doet werk. Verbindingen: de relaties met fans, klanten en partners. Contextuele data: niet de ruwe data, maar data die in samenhang iets zegt over die relaties. Competitief voordeel: het is geen bezit om te hebben, maar om mee te winnen. Kasstromen: het is uiteindelijk geld, nu en later. Wie een van deze vier elementen weglaat, houdt geen digitaal vermogen over. Wat overblijft, is een spreadsheet met volgers.

Kracht, macht en potentie zijn de drie kernelementen

Digitaal vermogen bestaat uit drie kernelementen. Ik heb ze in 2018 als volgt vastgelegd in Voorwoord II van Digitaal Vermogen.

Kracht: het kwantificeerbare deel van het eigen ecosysteem over tijd. Hoeveel verbindingen, hoeveel data en hoe het groeit.

Macht: “de kunde om doelen en doelstellingen te realiseren”. In de praktijk betekent dat ook dat je het eigen netwerk kunt activeren: fans in beweging brengen, een zaal vullen, een release laten landen. Macht is de wil en het doorzettingsvermogen van de organisatie. Het is niet haar positie in de markt.

Potentie: het in geld uitdrukken van het digitale bezit van een organisatie. Dit is het financiële element. Het is de reden waarom digitaal vermogen thuishoort in een gesprek met de cfo, de bank en de koper.

Onthoud: kracht meet je, macht organiseer je, potentie waardeer je.

De formule verbindt vier begrippen

Digitale transformatie + digitale volwassenheid + digitaal ecosysteem + digitale waardecreatie = digitaal vermogen.

Het is geen wiskunde. Het is een verbinding. Wie een van de vier weglaat, houdt losse activiteit over. De vier begrippen heb ik in 2017 gedefinieerd, in hoofdstuk 5 van deel I. Een ervan dateert al uit 2013.

Digitale transformatie: de verandering die een onderneming ondergaat, waarbinnen bestuurders of bedrijfseigenaren waarde willen creëren door de inzet van het digitale ecosysteem, waarbij op basis van vastgestelde doelen in stappen door analyses en de voortvloeiende inzichten optimalisatie van de organisatie en het analoge en digitale vermogen wordt bereikt. (Doeland, 2017)

Digitale volwassenheid: de fasen in de digitale ontwikkeling van een onderneming, waarbij de mensen en processen op één lijn worden gebracht met de doelen, stappen en analyses, ondersteund door een raamwerk dat zorgt voor continue verbetering en versnelling van de doelstellingen uit het raamwerk en het veiligstellen van het digitale vermogen. (Doeland, 2017) De vijf fasen zijn ad hoc, engaged, structured, managed en optimized. Ik beschreef ze al in 2015, in Digitale transformatie is mensenwerk en in EDM en de Digitale Wereld.

Internetecosysteem (ook wel het digitale ecosysteem): het totale systeem van interactie tussen industrie, merken, mensen, diensten en producten. Alle belanghebbenden, de technische infrastructuur en de functies die het systeem vervult, maken deel uit van het internetecosysteem. Door het systeem als een businessecosysteem te zien, zorgt men voor waardecreatie. De waarde wordt aangeduid als het digitale vermogen. (Doeland, 2017)

Digitale waardecreatie: waardecreatie door internet en social media betreft het in de basis kunnen aanleggen, verspreiden, onderhouden en optimaliseren van bestaande en nieuwe digitale relaties op diverse internetplatforms waar (in)direct en op aantoonbare wijze additionele en toekomstige nettokasstromen worden gegenereerd. (Doeland en Van Berkel, 2013, uit de paper The Voice, een aanvullend verdienmodel)

Die laatste definitie is de oudste en de stabielste. Ze staat in alle drie mijn boeken. De eerdere boeken schrijven “(in)direct”. De drukversie van Digitaal Vermogen (2018) gebruikt beide: “direct” in hoofdstuk 5 van deel I en in de begrippenlijst, “(in)direct” in hoofdstuk 6 van deel II. Hier staat “(in)direct”, omdat ook indirecte kasstromen bij het betoog horen. Alles wat daarna kwam, bouwt erop.

Het begrip is niet in één keer bedacht, maar in drie stappen gegroeid

De stamboom is kort en controleerbaar. Op 4 maart 2016 gebruikte ik het begrip voor het eerst op dit blog, in het artikel Digitaal vermogen nieuw speerpunt: digitaal vermogen ontstaat uit de context van data en het kent vijf pijlers. Twee maanden later kregen die pijlers hun definitieve naam als de vijf doelen van het Business Acceleration Framework. Op 4 januari 2017 verschijnt de relatie-economie voor het eerst op dit blog, in Hoe de dance-industrie in 2017 verandert; zes dagen later werk ik haar uit in Festival- en muziekindustrie wordt relatie-economie. De term zelf is niet van mij: in het boek is zij ontleend aan Xavier van Leeuwe en Matt Lindsay. Van mij is de toepassing op de dance-, festival- en muziekindustrie en de koppeling aan het raamwerk. In oktober 2017 legden Pim van Berkel en ik de definitie vast die hierboven staat. In oktober 2018 verscheen het boek Digitaal Vermogen, waarin de definitie, de drie kernelementen en de formule bij elkaar kwamen. Sindsdien is er aan de definitie niets veranderd. Dat is een bewuste keuze.

Digitaal vermogen meet je als klantkapitaal, niet als bereik

Het digitaal vermogen zit opgesloten in het netwerk: in de digitale verbindingen en de contextuele data die daaruit voortkomen. Zo staat het in deel IV van het boek, en al eerder in EDM en de Digitale Wereld (2015): de potentiële waarde van een dj of organisator zit opgesloten in het internetecosysteem. Hoe druk je die potentie uit in geld? Op de manier die Pim van Berkel en ik sinds 2015 beschrijven en die in het boek staat in het hoofdstuk Data: de onzichtbare goodwill op de balans. De waarde van een digitaal ecosysteem is de contante waarde van de toekomstige kasstromen uit de relaties met fans en klanten, berekend per cohort en tegen een rendementseis. Dat heet klantkapitaal. Het is een vorm van goodwill die pas op de balans verschijnt zodra een bedrijf wordt verworven en de klantdata aantoonbaar omzet oplevert. Tot die tijd staat het niet in de jaarrekening, maar wel in de waardering: bij een overname, een financiering of een investeringsronde. Hoe dat werkt, staat in het drieluik Van bits naar waarde.

Naast klantkapitaal gebruik ik in mijn boeken en op dit blog een tweede maat: de netwerkwaarde, gebaseerd op wat adverteerders en merken bereid zijn te betalen voor aanwezigheid in een netwerk. Zo kwamen de schattingen voor Talpa Network, Neymar en Spinnin’ Records tot stand. Netwerkwaarde is een schatting op basis van marktgegevens: ze drukt hetzelfde vermogen uit, maar langs een andere weg dan klantkapitaal. Bij elk bedrag hoort dus te staan welke van de twee methoden is gebruikt. Wie ze door elkaar haalt, overschat wat hij heeft; wie ze naast elkaar zet, weet wat hij heeft en wat hij kan hebben.

De waardeketen loopt in vijf stappen van content naar kasstroom

Hoe ontstaat digitaal vermogen in de praktijk? Langs een keten die ik in 2025 in vijf C’s heb samengevat: content, connectie, context, conversie en cashflow. Content legt de verbinding. De verbinding levert data. Data krijgt context. Context leidt tot conversie. Conversie leidt tot kasstroom. Het is dezelfde keten als in de definities van 2013 en 2017, alleen onthoudbaar gemaakt.

De keten is niet hetzelfde als het Content Impact Model. Dat model is van Michiel Schoonhoven en bestuurt de tweede laag van het Business Acceleration Framework: de why in de kern, de fanreis in zes fasen, de Content Impact Strategie, de roadmap met de digitale hartslag en de IPM als maat. Let op het verschil: het Business Acceleration Platform heeft vier lagen, waarvan het Business Acceleration Framework de tweede is. Binnen het raamwerk zelf spreekt het boek ook van lagen; dan gaat het om de vijf doelen in de metafoor van het lichaam. Hoe dat werkt, staat in Dit model zorgt dat content tot omzet leidt. De vijf C’s beschrijven waar de waarde langsloopt. Het Content Impact Model beschrijft hoe je de content bestuurt die haar in beweging zet.

Wat digitaal vermogen niet is

Digitaal vermogen is geen aantal volgers, geen bereik en geen engagement. Dat zijn onderdelen van kracht, meer niet. Het is ook geen boekhoudpost: onder de huidige verslaggevingsregels mag intern opgebouwde data niet worden geactiveerd. Het is evenmin een softwarepakket. Het raamwerk waarmee je erop stuurt, het Business Acceleration Framework, is een visie en een mindset. Het is geen product. Wie een tool koopt en denkt daarmee digitaal vermogen te hebben gekocht, fietst naar de maan.

Waar het begrip vandaan komt

Voordat dit begrip bestond, werd er jaren geteld en waargenomen. Die vroege laag van dit blog is ontsloten in zeven dossiers: sociale netwerken en bereik, meten, ranglijsten en data, van bezit naar toegang, de muziekindustrie, media en uitgevers, mobiel internet en het auteursrecht. Die teksten zijn voorloper, geen definitie. Wat er geldt staat op deze pagina.

Vier van die vroege teksten raken het begrip zelf het dichtst. In Bekende Nederlanders en hun websites (2012) wordt online aanwezigheid voor het eerst als bezit gemeten. In Drie inzichten voor managers van artiesten (2012) valt de zin over het verhogen van de balanswaarde van de artiest. In Financiële waarde data artiesten (2013) wordt die waarde naast een exportrapport gelegd. En in De verdergaande digitalisering van evenementen (2013) krijgt data uit cashloos betalen een eigen financiële waarde. Vier jaar later volgt de definitie.

Canon 2018 en hoe die verandert

Deze pagina is de canon van 2018. Mijn eerste boek, vanAnaloognaarDigitaal.nu, dat ik samen met Ger Hofstee schreef, droeg bewust versienummer 0.99: een raamwerk dat zich in de praktijk verder ontwikkelt. Welke status elke laag van dit brein heeft en wat wint bij tegenspraak, staat op De opbouw van dit brein. Dat geldt ook hier. Als er aan de definitie, de kernelementen of de formule iets verandert, gebeurt dat alleen via een gedateerd artikel dat zegt wat er verandert en waarom, met een verwijzing op deze pagina. Tot die tijd geldt wat hier staat. Er is werk aan de winkel. Het begint met een definitie waarop je kunt bouwen.

Begrippen

De kernbegrippen uit de canon hebben elk een eigen pagina, met definitie, herkomst, jaartal en de verwarringen die je moet vermijden. Wie het hele register zoekt, ook de begrippen die later op dit blog ontstonden en de begrippen die van anderen zijn, vindt dat met de herkomst erbij op de begrippenpagina.

Verder lezen