AI 2026: De belofte is weg de nieuwe infrastructuur is hier

AI in 2026 is geen hype meer, maar een infrastructuur die net zo basaal wordt als elektriciteit. Toch blijft Nederland achter (lees hier mijn longread ‘AI 2025 – Van belofte naar structuur‘). Terwijl AI wereldwijd wordt omarmd, behandelen veel organisaties het nog alsof het een gadget is. We leven in het breekpunt tussen experiment en implementatie. Wie nu niet schakelt, verliest straks definitief terrein aan organisaties die AI wel verankeren in hun digitale vermogen.

AI is niet langer een pilot

In vrijwel elke sector is AI uitgegroeid tot de onzichtbare motor onder processen, services en beslissingen. Wereldwijd gebruikt bijna negentig procent van de organisaties AI-toepassingen, maar in Nederland blijven te veel bedrijven hangen in testfases. Dat komt omdat AI nog steeds wordt gezien als innovatie, in plaats van als infrastructuur.

Maar zolang AI in 2026 niet wordt geïntegreerd in processen, governance en cultuur, bouwt een organisatie geen digitaal vermogen op. Het mist kracht, macht én potentie. Dat zijn de drie pijlers die ik al eerder beschreef in Digitaal Vermogen. Ze bepalen vandaag meer dan ooit hoe toekomstbestendig een organisatie is.

Wanneer technologie los blijft staan van de organisatie, wordt AI geen motor van groei, maar een versnipperd initiatief zonder meetbare waarde.

AI-agents versnellen productiviteit

De grootste doorbraak van 2025 is de opkomst van AI-agents: systemen die autonoom analyseren, beslissen en uitvoeren. Deze agents worden de kern van de intelligente onderneming. Wereldwijd experimenteert een kwart van de organisaties met deze systemen, maar Nederland staat nog in de kinderschoenen.

Toch ligt hier de echte waarde. AI-agents leveren geen paar procent efficiëntie op, maar zorgen voor een fundamenteel herontwerp van werk. Bedrijven die processen daadwerkelijk herijken, zien productiviteitswinst tot wel veertig procent. Dat is geen optimalisatie meer. Het is structurele transformatie.

Waarde ontstaat niet in de AI-tool

Veel organisaties focussen nog steeds op losse AI-tools. Maar net als in de dance-industrie ontstaat waarde pas wanneer technologie onderdeel wordt van een ecosysteem: een netwerk van data, context, vertrouwen en continue optimalisatie.

In de digitale wereld is de relatie-economie leidend. Technologie ondersteunt, maar de structuur bepaalt de impact. Een AI-oplossing zonder fundament is niets meer dan een digitale gimmick. Een AI-oplossing binnen een goed ingericht ecosysteem? Dat is digitaal vermogen dat zich opstapelt.

Arbeidsmarkt verandert sneller dan organisaties

AI in 2026 zorgt voor een grote verschuiving op de arbeidsmarkt. Niet omdat banen verdwijnen, maar omdat werk verandert. Een deel van de functies krimpt, een ander deel groeit en bijna de helft van de cognitieve taken kan worden geautomatiseerd.

Dit is geen bedreiging voor werkgelegenheid, maar een kans voor organisaties die willen bouwen aan augmentatie (samenwerking tussen mens en machine, red.). Nieuwe rollen, zoals AI-engineer, AI-ethics officer en prompt-engineer worden cruciaal voor het nieuwe bedrijfsmodel. Bedrijven die hier nu niet op anticiperen, komen straks structureel kracht tekort.

Governance is geen rem op AI

Met de komst van de EU AI Act is een nieuw tijdperk aangebroken. Organisaties moeten AI niet alleen slim, maar ook verantwoord inzetten. Transparantie, uitlegbaarheid en governance lijken soms beperkend, maar in werkelijkheid vormen ze de voorwaarde voor schaalbare groei.

In een wereld waarin vertrouwen het meest schaarse goed binnen digitale ecosystemen is, wordt governance de turbo. Zonder vertrouwen heb je geen relaties. Zonder relaties geen digitaal vermogen. En zonder digitaal vermogen geen toekomst.

Europa moet kiezen: worden we speler of blijven we scheidsrechter?

De geopolitieke AI-orde is duidelijk: de VS domineert innovatie, China stuurt op schaal, en Europa schrijft de regels. Maar wie alleen regels maakt, speelt nooit mee. Projecten als GAIA-X en EuroHPC zijn belangrijk, maar onvoldoende zolang bedrijven en overheden niet investeren in echte AI-infrastructuren en rekenkracht.

GPU-capaciteit wordt steeds meer de nieuwe olie. Wie die capaciteit niet bezit of beheert, raakt afhankelijk. Digitale soevereiniteit begint daarom bij het versterken van je eigen ecosystemen. Niet bij het kijken naar wat anderen doen.

Conclusie: AI wordt vanzelf volwassen nu organisaties nog

De technologie heeft zijn belofte ingelost. AI in 2026 is volwassen, krachtig en overal beschikbaar. Wat nu komt, is moeilijker: de organisatorische transformatie. De vraag is niet meer of AI waarde levert, maar of organisaties in staat zijn die waarde structureel te verankeren.

Wie blijft pilotten, blijft hangen. Wie AI onderdeel maakt van het digitale vermogen, versnelt. De nieuwe eenvoud wacht niet.

De infrastructuur ligt klaar. De toekomst ook. Als je durft te bouwen.

Lees meer

• AI 2025 – Van belofte naar structuur
• De toekomst van Media en Entertainment: AI, Web3 en Immersieve Technologie als nieuwe standaard
• Column: Een AI-agent is net zo goed als de context die het creëert
• Blockchain 2020–2025: de hype voorbij – de infrastructuur van de toekomst