Waarom er geen vierde boek meer komt

Er komt geen vierde boek meer. In 2013 verscheen vanAnaloognaarDigitaal.nu. In 2015 volgde EDM en de Digitale Wereld. In 2018 lag Digitaal Vermogen op de plank. Drie boeken in zes jaar. Mensen vragen mij regelmatig wanneer het vierde komt. Het antwoord is kort. Er komt geen vierde boek meer. Wat ik vroeger in een boek goot, zit nu in mijn kennisbank en in mijn eigen GPT’s. Dat is een ander format. En in de tijd van AI is het een beter format.

De reden is dezelfde reden waarom ik in 2013, 2015 en 2018 wel schreef. De snelheid van de tand des tijds. Alleen heeft die tand sinds eind 2022 een nieuwe versnelling gevonden. Een versnelling die elk format met een doorlooptijd van anderhalf jaar onherroepelijk inhaalt.

AI heeft het boek ingehaald, niet andersom

Laten we eerst de olifant in de drukkerij benoemen. Eind 2022 verscheen ChatGPT. In vijf dagen waren er een miljoen gebruikers. Sindsdien is de wereld waarvoor je boeken schrijft, niet meer de wereld waarin je boeken leest. De rekenkracht achter deze modellen verdubbelt elke vijf maanden. De inferentiekosten (dat zijn de kosten om voorspellingen, beslissingen of antwoorden te genereren door AI-model) zijn tussen 2022 en 2024 met een factor 280 gedaald. De AI Index 2026 laat dat onverbiddelijk zien.

In Digitaal Vermogen schreef ik in 2018: “De snelheid die hierbij wordt verlangd en de context die daarbij hoort overstijgt de menselijke intelligentie en vraagt om robotisering en kunstmatige intelligentie.” Ik schreef daar ook: “Inmiddels wordt het Business Acceleration Framework geautomatiseerd of om preciezer te zijn: gerobotiseerd.” Wat toen een vooruitblik was, is in 2026 het minimumtempo waarmee je überhaupt nog meekomt. Ik beschreef die overgang eerder dit jaar uitgebreid in De Intelligente Revolutie: Industrie 5.0 en de nieuwe economische orde. Al in november 2013 schreef ik trouwens een column dat Big Data de wereld zou gaan veranderen. Wat toen Big Data heette, heet nu AI. Hoe ons boek dat precies zag aankomen, beschreef ik in Hoe ons boek de AI-ontwikkelingen van vandaag voorzag.

De vraag is dus niet: schrijft Denis nog een boek? De vraag is: in welke vorm heeft kennis nog bestaansrecht?

Een boek is voor de mens, een kennisbank voor mens en machine

Hier wordt het interessant. Een boek wordt geschreven voor één type lezer. Een mens met tijd, een leesstoel en een geduld van enkele uren. Een kennisbank wordt geschreven voor twee typen lezer. De mens én de machine. En in 2026 leest de machine als eerste.

Iemand stelt een vraag aan ChatGPT, Claude, Gemini of Perplexity. Een vraag over digitale transformatie, digitaal vermogen of het Business Acceleration Framework. Er komt een antwoord. Dat antwoord wordt opgebouwd uit wat over die begrippen op het web staat. Wat niet doorzoekbaar en gestructureerd op het web staat, bestaat voor de machine niet. Wat wél vindbaar, citeerbaar en gestructureerd is, vormt het canon. Dit is geen nieuw fenomeen, het is een versnelling van wat ik in 2013 al beschreef in Zoekmachines en het internetecosysteem.

Onthoud: een boek dat sinds 2013 op een plank ligt, wordt door geen enkele AI gelezen. Een blog met 1.340 artikelen, een kennisbank met heldere definities en een paar eigen GPT’s wel.

“If content is king, then context is god.”

Gary Vaynerchuk, geciteerd in Digitaal Vermogen (2018)

Die uitspraak krijgt nu een tweede laag. Context is niet alleen god voor de menselijke lezer. Context is de voorwaarde waaronder een AI je werk vindt en aanhaalt. Ik werkte dat eerder uit in Context is god: waarom content zonder context geen resultaat oplevert, en al in 2015 in Zonder context in data doe je maar wat. Het inzicht is niet nieuw, het is alleen oneindig veel urgenter geworden.

Van drie boeken naar één doorzoekbare kennisbank

De drie boeken bestaan nog. Maar ze zijn niet langer mijn belangrijkste kanaal. Ze zijn de bron geworden. Samen met de 1.340 berichten op denisdoeland.com vormen ze één doorzoekbaar geheel. Dat geheel zit in de kennisbank. Gestructureerd, met de juiste metadata, en in directe verbinding met mijn eigen GPT’s.

In Digitaal Vermogen heb ik metadata letterlijk beschreven als “cruciaal voor het opbouwen van digitaal vermogen”. Ik schreef daar: “De waarde van content en relaties kan explosief toenemen als er op een gestructureerde manier wordt vastgelegd op welke plaats, land, personen, datum en onderwerp de content betrekking heeft.” Dat is precies wat een goede kennisbank doet. Betekenisvolle metadata toevoegen, zodat content vindbaar wordt op betekenis en niet alleen op trefwoord. Een goede datastrategie hieronder is een evenwichtsoefening, zoals ik al in 2015 schreef.

Wie nu een vraag heeft over digitaal vermogen, het ABCD-principe, het Content Impact Model of de digitale hartslag, hoeft niet drie boeken naast elkaar te leggen. De vraag wordt gesteld aan een GPT die op mijn oeuvre is getraind. Die geeft direct antwoord en verwijst, als dat zinvol is, naar de blogpost of het boekhoofdstuk waar het inzicht oorspronkelijk werd ontwikkeld. Voor wie wil teruglezen waar die concepten vandaan komen: Wat is digitaal vermogen eigenlijk?, het Business Acceleration Framework en het Content Impact Model.

Wat ik aan Hardwell adviseerde, heb ik nu op mezelf toegepast. Sebastien Lintz vertelde mij ooit: “We startten met duizend triggers en hadden een respons rate van zestig procent. Dankzij de kunstmatige intelligentie en onze software, werd het al vrij snel een respons rate van 95 procent.” Mijn boeken zijn de masters. Mijn blog is het kanaal. Mijn GPT’s geven de antwoorden op het moment dat lezers, opdrachtgevers en collega’s erom vragen. Het principe dat ik in 2013 formuleerde over de waarde van een muzikant, geldt nu voor de waarde van een auteur: de relatie met de fans (lezers) bepaalt het vermogen, niet de drukoplage.

De GPT’s zijn mijn raamwerk in actie

In Digitaal Vermogen heb ik het Business Acceleration Framework beschreven als “de intelligentie van een organisatie”. Ik schreef daar ook: “Het digitaal vermogen zal volledig automatisch aangestuurd worden.” Dat was 2018. Nu is dat geen vooruitblik meer. Het is uitvoering.

Mijn eigen GPT’s zijn precies dat. Een gerobotiseerde toepassing van het Business Acceleration Framework op mijn eigen kennis. Elk van hen heeft een eigen rol binnen het ABCD-principe: AI, Business, Content, Data. De ene buigt zich over AI-vraagstukken. De andere over de bedrijfskant. De derde over content en context. De vierde over data. Samen vormen ze het kunstmatige tegenhanger van wat ik dertig jaar lang als adviseur deed. Een vraag analyseren, het juiste raamwerk eroverheen leggen, en met een gefundeerd antwoord komen.

Wat zit erin? Het volledige oeuvre van Hofstee en mij. De drie boeken. Ruim 1.300 blogposts. De interviews met Igor Beuker, met Sebastien Lintz, met Sam Feldt, met Pim van Berkel, met Michiel Schoonhoven. De cases van Spinnin’ Records, Neymar, BALR., Kakhiel, RUMAG, The New York Times, Voetbal International, KLM, Paradiso en Top Notch. De definities. De analyses. De voorspellingen, ook de voorspellingen die niet zijn uitgekomen. Want daar valt evengoed van te leren. En de oude grafieken, zoals die uit Praktische voorbeelden van Big Data uit 2013, krijgen in 2026 ineens een tweede leven als AI-trainingsmateriaal.

Mijn definitie van digitaal vermogen uit Digitaal Vermogen (2017, Doeland en van Berkel): “De rechten en niet-fysieke middelen bestaande uit digitale verbindingen en contextuele data, dat een onderneming competitief voordeel in de markt geeft, welke een financiële waarde vertegenwoordigt doordat het huidige en toekomstige kasstromen optimaliseert en versnelt.” Mijn kennisbank en GPT’s zijn de letterlijke belichaming van die definitie. Mijn intellectuele eigendom is digitaal vermogen geworden. In de meest exacte, technische zin van het woord. Lees ook: Data op de balans: van bits naar waarde, en de eerste aanzet hiertoe uit 2013: De financiële waarde van Pietitie.

Schrijven voor de machine die leest

Tien jaar lang schreven we voor Google. Trefwoorden, links, snippets. Vandaag is dat spel uitgespeeld. Niet omdat zoekmachines onbelangrijk zijn. Wel omdat ze niet meer de eindbestemming zijn. De eindbestemming is een antwoord. Een antwoord, gegenereerd door een AI, gevoed door bronnen die een taalmodel, ‘de AI’, heeft gevonden en samengebracht.

Daarom schrijf ik mijn artikelen nu zo dat ze door beide soorten lezers worden begrepen. Vraag-gebaseerde kopjes. Duidelijke definities in de eerste zin. Citeerbare uitspraken. Heldere structuur. Niet omdat ik denk dat AI’s mijn werk moeten aanhalen. Wel omdat ik weet dat ze het gaan aanhalen, en dat ik dan de structuur moet leveren waarmee ze het accuraat kunnen doen. Ik beschreef dat principe eerder in Democratiseert het einde van silo-denken de toegang tot informatie met AI? en in Een AI-agent is net zo goed als de context die het creëert.

In vanAnaloognaarDigitaal.nu schreven Ger en ik in 2013 al over het principe “Content = King = Data”. Twaalf jaar later is het: content plus context plus structuur is gelijk aan vindbaarheid voor AI is gelijk aan relevantie. Wie zijn werk niet zo structureert dat een taalmodel het kan lezen, verdwijnt uit het collectieve geheugen. Niet omdat hij wordt vergeten. Omdat hij nooit wordt gevonden.

Een boek leent zich daar slecht voor. Een doorzoekbare kennisbank leent zich daar perfect voor.

De drukpers verliest het van de digitale hartslag

Een boek schrijven kost mij anderhalf jaar. Redactie, vormgeving, drukken, verspreiding. Daar gaat nog een halfjaar overheen. Reken er een jaar bij waarin de inhoud zich zou moeten zetten in de markt. Tegen die tijd is de wereld twee, drie generaties verder.

Bij AI is een generatie geen tien jaar. Het is zes maanden. Tussen GPT-3 en GPT-5 zat minder tijd dan tussen mijn tweede en derde boek. Tussen het eerste raamwerk en agents die zelfstandig dossiers samenstellen zat één kwartaal. Ik beschreef die infrastructuur-omslag in AI 2026: de belofte is weg, de nieuwe infrastructuur is hier en de versnelling zelf in Digitale transformatie 2015-2025: het decennium van de versnelling.

Mijn kennisbank wordt elke week aangevuld. Elke nieuwe blogpost over rekenkracht, over de AI Index 2026, over Industrie 5.0, over pitchdeck-architectuur, wordt direct in de database opgenomen. Mijn GPT’s putten daar de volgende ochtend al uit. De taalmodellen van OpenAI, Anthropic en Google crawlen mijn site doorlopend en nemen mijn nieuwe inzichten mee. Dat is de digitale hartslag waarover ik in Digitaal Vermogen schreef. Relevantie, consistentie, discipline. Maar nu in de cadans van AI. De systemen die mijn werk lezen, doen dat 24 uur per dag, in elke tijdzone, zonder dat ze het boek hoeven te kopen. Een digitale strategie hoort daarom integraal onderdeel van de bedrijfsvoering te zijn, ook bij een auteur.

Risk of inaction geldt ook voor schrijvers

Igor Beuker waarschuwde mij ooit, en die uitspraak heb ik in Digitaal Vermogen opgenomen: “Het probleem is dat we allemaal naar de ROI van innovatie kijken en dan concluderen dat we het niet weten. Ik draai het om en zeg: kijk ook naar de Risk of Inaction van innovatie.”

In de tijd van AI is die Risk of Inaction voor een auteur concreet geworden. Wie zijn werk niet in een AI-vindbare vorm zet, wordt niet aangehaald. Wie niet wordt aangehaald, bestaat niet in het antwoord dat een professional in 2026 krijgt op de vraag “Wat is digitaal vermogen?” of “Hoe pas je het Business Acceleration Framework toe?”. Dan krijgt hij óf het antwoord van iemand anders, of, erger, een verzonnen antwoord zonder bron. Dat is wat ik in 2015 al beschreef als de noodzaak om digitale transformatie als mensenwerk serieus te nemen.

In vanAnaloognaarDigitaal.nu schreven we letterlijk over de uitgeverijbranche: “Digitalisering, internet, de introductie van nieuwe apparaten en nieuwe fans en klantenvoorkeuren bedreigen traditionele uitgeverijen.” Werner Schlosser, een collega uit de muziekindustrie, haalde ik destijds aan. Zijn vrouw zei na één keer tablet-gebruik: “Ik hoef nooit meer een fysiek boek.” Twaalf jaar later voeg ik daar één zin aan toe. Geen mens hoeft nog een fysiek boek. En geen AI kan een fysiek boek lezen.

Wat in plaats van een boek?

Geen boek dus. Wel iets dat veel meer is dan een boek. En specifiek opgebouwd om in de tijd van AI te werken. De kennisbank waarin de drie boeken, de ruim 1.300 blogposts plus 400 pagina’s aan artikelen en het achterliggende interview- en case-materiaal als één doorzoekbaar geheel zijn ontsloten. Geen plank, geen register achterin. Wel betekenisvolle vindbaarheid op basis van inhoud.

De eigen GPT’s als gerobotiseerde adviseurs op het ABCD-principe. Elk met een eigen focus, allemaal gevoed door dezelfde kennisbank, allemaal in staat om binnen seconden de juiste passage, het juiste raamwerk en de juiste case te koppelen aan de vraag die wordt gesteld.

Het blog als digitale hartslag, dat de kennisbank elke week voedt met nieuwe analyses. En daarmee ook de taalmodellen voedt die mijn werk dagelijks lezen en in hun antwoorden verwerken. Lange essays en papers, die ik publiceer zodra een onderwerp rijp is. Gestructureerd voor menselijke én machinale lezing, met expliciete definities en citeerbare stellingen. Niet wachten op een uitgever. Niet wachten op een drukker. Wachten op niets dan de juiste timing.

En voor wie liever in gesprek gaat: er is altijd de Denis Doeland | Virtuele Assistent. Een gesprekspartner die met de volledige inhoud van mijn boeken en blog is getraind, 24 uur per dag bereikbaar. En die elke vraag binnen seconden van een gefundeerd antwoord voorziet.

Waar het allemaal begon: de DNA-laag van de kennisbank

De kennisbank is geen verzameling van losse artikelen. Het is een laag op een laag. Onderin liggen de stukken waar de concepten geboren werden. Daarboven de stukken waar ze werden getest. Daarboven de boeken waar ze formeel zijn vastgelegd. En daarboven de stukken waar ze nu op AI worden toegepast.

Een paar voorbeelden van die diepste laag. In juli 2013 schreef ik Voorpublicatie: Het internet is jouw toekomst, het hoofdstuk dat de basis legde voor wat later digitaal vermogen zou worden. In november 2013 verscheen het verslag van de F5-sessie rondom de lancering van vanAnaloognaarDigitaal.nu, het moment waarop het eerste boek de wereld in ging. In oktober 2013 publiceerde ik Unsound artiesten over de digitale wereld, een vroege casestudy die later doorklonk in EDM en de Digitale Wereld. En in 2015 schreef ik Digitale transformatie gaat gepaard met een goed plan, de aanloop naar wat in 2018 het Business Acceleration Plan zou heten.

Deze posts zijn meer dan tien jaar oud. Ze ogen op het eerste gezicht gedateerd, met hun verwijzingen naar Facebook-fanpagina’s en MySpace. Maar lees ze opnieuw. De redenering staat. De definities zijn de definities die ik nu nog gebruik. Het verschil tussen toen en nu is niet de inhoud. Het verschil is dat in 2013 mensen het moesten lezen. En in 2026 ook de taalmodellen meelezen. Dat maakt deze oude posts onverwacht weer actueel. Ze zijn de oer-DNA van wat mijn GPT’s vandaag uitspreken. Dat is de paradox van een goed opgebouwde database: hoe ouder de fundering, hoe steviger het gebouw.

De drukpers heeft mijn werk gemaakt nu de volgende stap

Het zou cynisch zijn om de drie boeken te bagatelliseren. Ze hebben mijn lijn in denken gemarkeerd. Ze hebben het Business Acceleration Framework een formele plek gegeven. Ze hebben definities als digitaal vermogen vastgelegd. Ze zijn het fundament waarop de kennisbank en de GPT’s staan. Zonder die drie boeken zou de database geen ruggengraat hebben. Zouden de taalmodellen die nu mijn werk lezen, niet weten waar mijn begrippen begonnen. Voor wie wil teruglezen waar het allemaal begon: vanAnaloognaarDigitaal.nu — het boek.

Maar de drukpers heeft mijn werk gemaakt. Niet meer gedragen. Die rol is overgenomen door het digitale ecosysteem zelf. Door het blog, door de kennisbank, door de eigen GPT’s, door LinkedIn, door zoekmachines. En bovenal door de AI-assistenten die mijn artikelen aanhalen wanneer iemand een vraag stelt over digitale transformatie.

Een boek is een raket die één keer wordt afgeschoten. Een blog is een platform dat elke dag blijft draaien. Een kennisbank gekoppeld aan eigen GPT’s en gelezen door alle grote taalmodellen is een hele vloot aan raketten die continu opstijgt.

Op het moment dat de vraag wordt gesteld. In de richting die de vraag bepaalt. Met de brandstof die de vraag verdient. En die vloot vliegt niet alleen voor mij. Hij vliegt ook voor elke AI die mijn werk leest en doorgeeft.

In een tijd waarin de rekenkracht zich elk halfjaar verdubbelt, AI-modellen elk kwartaal nieuwe mogelijkheden krijgen en agents zelfstandig kennis samenstellen, kies je niet voor een drukker. Je kiest voor een complete vloot. Je kiest voor een vorm die door mens en machine kan worden gelezen. Je kiest voor de structuur waarin je werk de komende tien jaar relevant blijft. Niet voor de structuur waarin het op de dag van publicatie al verouderd is.

Geen vierde boek dus. Wel een vierde, vijfde en zesde versnelling hier op denisdoeland.com. En een kennisbank en GPT’s die elke dag rijker worden dan ze gisteren waren. Gelezen door zowel mijn lezers als de modellen die hen morgen adviseren.

De tand des tijds gaat sneller dan de drukpers. Sneller zelfs dan de digitale hartslag waarover ik in 2018 schreef. Hij heeft nu de cadans van AI-rekenkracht. En die verdubbelt twee keer per jaar.

Dat is geen klaagzang. Dat is een gegeven. Wie de digitale wereld serieus neemt, schrijft niet meer voor de boekhandel. Die schrijft voor het netwerk, voor de kennisbank, voor de gerobotiseerde adviseur en voor de AI die op het juiste moment de juiste passage opdiept.

Er is werk aan de winkel.

---

Veelgestelde vragen

Waarom schrijft Denis Doeland geen vierde boek meer?

Omdat de doorlooptijd van een boek (anderhalf tot twee jaar) niet meer in verhouding staat tot de snelheid waarmee AI-technologie zich ontwikkelt. De rekenkracht achter AI-modellen verdubbelt elke vijf maanden. Tegen de tijd dat een boek in de winkel ligt, is de inhoud achterhaald. De kennisbank en eigen GPT’s vangen die snelheid wel op: ze worden wekelijks bijgewerkt en zijn direct doorzoekbaar voor zowel mensen als taalmodellen.

Wat is de kennisbank van Denis Doeland?

De kennisbank is het volledige doorzoekbare corpus van Denis Doelands intellectuele werk: de drie boeken (vanAnaloognaarDigitaal.nu uit 2013, EDM en de Digitale Wereld uit 2015, en Digitaal Vermogen uit 2018), aangevuld met 1.340 blogposts op denisdoeland.com en achterliggend interview- en casemateriaal. De kennisbank is gestructureerd met metadata, doorzoekbaar op betekenis en gekoppeld aan eigen GPT’s die op het ABCD-principe (AI, Business, Content, Data) zijn ingericht.

Wat zijn de eigen GPT’s van Denis Doeland?

De eigen GPT’s zijn gerobotiseerde adviseurs die op de kennisbank van Denis Doeland zijn getraind. Elk van hen heeft een eigen rol binnen het ABCD-principe: een GPT voor AI-vraagstukken, een voor business en strategie, een voor content en context, en een voor data. Samen vormen ze een gerobotiseerde toepassing van het Business Acceleration Framework op het volledige oeuvre van Hofstee en Doeland.

Wat is digitaal vermogen?

Digitaal vermogen is “de rechten en niet-fysieke middelen bestaande uit digitale verbindingen en contextuele data, dat een onderneming competitief voordeel in de markt geeft, welke een financiële waarde vertegenwoordigt doordat het huidige en toekomstige kasstromen optimaliseert en versnelt” (Doeland en van Berkel, 2017). Het is daarmee een balansgrootheid, geen marketingbegrip. De volledige uitwerking vind je in Wat is digitaal vermogen eigenlijk?. De eerste aanzet ervan staat al in De financiële waarde van Pietitie uit 2013.

Welke rol speelt AI in het werk van Denis Doeland in 2026?

AI is het besturingssysteem dat het Business Acceleration Framework gerobotiseerd uitvoert. De kennisbank van Doeland voedt de eigen GPT’s, die op hun beurt de vijf strategische doelen van het raamwerk in realtime monitoren. Daarnaast worden Doelands artikelen doorlopend gecrawld door de grote taalmodellen (ChatGPT, Claude, Gemini, Perplexity), wat zijn werk vindbaar maakt op het moment dat professionals een vraag stellen. De achtergrond hiervan staat in De Intelligente Revolutie: Industrie 5.0 en de nieuwe economische orde. De voorbode ervan in Big Data gaat de wereld veranderen uit 2013.